Uttarajjhayana v29.p166
Uttarādhyayanaśiṣyahitā v29.p166
- Language
- Sanskrit
v29.p166
nirabhilāṣo bhavati, parasya lābhaṃ no tarkayati no spṛhayati no prārthayati to abhilaṣati, tatra tarkaṇaṃ-manasā yadi mahyamasau dadātīti vikalpanaṃ, spṛhaṇaṃ-tacchraddhālutayā''tmana āviṣkaraṇaṃ, prārthanaṃ-vācā mahyaṃ dehīti yācanam, abhilaṣaṇaṃ-tallālasatayā vāñchanam, ekārthikāni vaitāni nānādeśajavineyānugrahāyopāttāni, evaṃvidhaśca yaṃ guṇamavāpnoti tamevoktānuvādenāha
--
‘parassa lābhaṃ anāsāemāṇe 'tti, 'anāśayamānaḥ ' āśāviṣayamakurvāṇā'nāsvādayan vā' bhuñjāno'tarkayannaspṛhayannaprārthayamāno'nabhilaṣan 'doccaṃ 'ti dvitīyāṃ sukhaśayyām 'upasaṃpadya' prāpya viharati, evaṃvidharūpatvāttasyāḥ, tathā ca sthānāṅgam-"ahāvarā doccā suhasejjā- se ṇaṃ muṃḍe bhavittā agārāo anagāriyaṃ pavvaie samāṇe saeṇaṃ lābheṇaṃ santūsati parassa lābhaṃ no āsāeti no takkei no pīhei no patthei no abhilaseti, se ṇaṃ parassa lābhaṃ anāsāemāṇe atakkemāṇe apīhemāṇe apatthemāṇe anabhilasamāṇe no maṇaṃ uccāvayaṃ niyacchati no vinighāyamāvajjai'tti iha ca ‘anāsāemāṇe' ityuttaratra vacanāt sthānāṅge ca darśanāt, pūrvatrāpi 'no āsāei'iti(bahu)vacanamanumīyate tacca gamyatayā na nirdiṣṭaṃ lekhakadoṣeṇa vā na dṛśyata iti na vidmaḥ | mū. ( 1147 ) uvahipaccakkhāṇeṇaṃ bhaṃte! jīve kiṃ jaṇei ?, apalimaṃthaṃ jaṇei, niruvahie ṇaṃ jīve nikkaṃkhe uvahimaṃtareṇa ya na saṃkilissai ||
vṛ.sambhogapratyākhyānavataścopadhipratyākhyānamapi saṃbhavatīti tadāha, tatropadhiḥ- upakaraṇaṃ tasya rajoharaṇamukhavastrikāvyatiriktasya pratyākhyānaṃ na mayā'sau grahītatya ityevaṃrūpā nivṛttirupadhipratyākhyānaṃ tena parimanthaḥ-svādhyāyādikṣatistadabhāvo'parimanthastaṃ janayati, tathā niṣkrānti upadhernirupadhiko jīvaḥ 'niṣkāmaḥ' vastrādyabhilāṣarahitaḥ san, etacca padaṃ kvacideva dṛśyate, upadhimantareṇa casya bhinnakramatvānna saṃkliśyati na ca mānasaṃ śārīraṃ vā kleśamāpnoti, uktaṃ hi - "tassa ṇaṃ bhikkhussa no evaṃ bhavati-parijune me vatthe sūiṃ jāissāmi saṃdhissāmi ukkaṃsissāmi tunnissāmi vokkasissāmi " ityiādi |
mū. ( 1148 ) āhārapaccakkhāṇeṇaṃ bhaṃte! jīve kiṃ jaṇei ?, jīviyāsaṃsappaogaṃ vucchidai, jīviyāsaṃsappaogaṃ vucchidittā jīve āhāramaṃtareṇa na saṃkilissai ||
vṛ. upadhipratyākhyātā cāhāramapi pratyācaṣṭe, yato jinakalpikādireṣaṇīyālābhe bahūnyapi dinānyupāṣita evāste'ta āhārapratyākhyānamāha-'āhārapratyākhyānena' aneṣaṇīyabhaktapānanirākaraṇarūpeṇa jīvite -prāṇadhāraṇarūpe āśaṃsā-abhilāṣo jīvitāśaṃsā tasyāḥ prayogovyāpāraṇaṃ karaṇaṃ jīvitāśaṃsāprayogastaṃ vyavacchinatti, āhārādhīnaṃ hi manujānāṃ jīvitamatastatpratyākhyāne tadāśaṃsāsu vyavacchedo bhavati, paṭhanti ca - "jīviyāsavippaogaṃ vocchidiya'tti, tatra jīvitāśayā viprayogo-vividhavyāpārastaṃ vyavacchinatti, jīvitāśayā hyāhāra eva mukhyo vyāpārastatastapratyākhyāne śeṣavyāpāravyavacchedaḥ sukara eva bhavatīti, tataśca jīvitāśaṃsāprayogaṃ jīvitāśāviprayogaṃ vā vicchidya jīva: 'āhāram' aśanādikam ' antareṇa' vinā na saṃkliśyati, ko'rthaḥ ?- vikṛṣṭatapo'nuṣṭhānavānapi na bādhāmanubhavati |
mū. ( 1149 ) kasāyapaccakkhāṇeṇaṃ bhaṃte! jīve kiṃ jaṇei ?, vīyarāyabhāvaṃ jaṇei
Linked texts (1)
- Uttarajjhayaṇa — Ardhamāgadhī Prakrit