Uttarajjhayana v29.p167
Uttarādhyayanaśiṣyahitā v29.p167
- Language
- Sanskrit
v29.p167
uttarādhyayana-mūlasūtram-2-29/1149 vīyārāyabhāvaṃ paḍivanne'viya ṇaṃ jīve samasuhadukkhe bhavai |
vṛ.etacca pratyākhyānatrayamapi kaṣāyābhāva eva phalavaditi tatpratyākhyānamucyate-kaṣāyapratyākhyānena-krodhādivinivārena vīto-vigato rāgo dveṣavigamāvinābhāvitvāttadvigamasya dveṣaścāsyeti vītarāgastadbhāvaṃ janayati, 'vītarāgabhāvapaḍivo ya'tti, apicetyasya punararthatvātpratipannavītarāgabhāvaḥ punarjīvaḥ same-rāgadveṣābhāvatastulye sukhaduḥkhe yasya sa tathāvidho bhavati, rāgadveṣābhyāṃ hi tatra vaiṣamyasambhavaḥ, tadabhāve tu samataivāvaśiṣyate|
mū.(1150) jogapaccakkhāṇeṇaṃ bhaṃte!, ajogayaṃjaṇei, ajogī ṇaṃ jīve navaṃ kammaṃ na bandhai puvvabaddhaṃ nijjarei||
vṛ.niṣkaṣāyo'pi yogapratyākhyānādeva muktisādhaka iti taducyate, tatra yogā-manovākkāyavyāpārāstatpratyākhyānena-tannirodhalakṣaṇena 'ayogatvaṃ' vakṣyamāṇanyāyenāyogibhāvaṃ janayati, ayogī jīvaḥ ('navaṃ' pratyagraṃ 'karma' sātavedanīyādyapi na bandhāti tatkāraṇayogābhāvat,) 'pūrvabaddham' iti bhavopagrahādikarmacatuṣṭayamanyasya tadā'saṃbhavāt 'nirjarayati' kṣapayati |
mū. (1151) sarīrapaccakkhāṇeṇaṃ bhaṃte0, siddhāisayaguṇattaṇaṃ nivvattei, siddhāisayaguṇasaṃpanne ya ṇaṃ jīve logaggabhāvamuvagae paramasuhī bhava|| ...yogapratyākhyānataḥ śarīramapi pratyākhyātameva bhavati, tathā'pitadādhāratvānmanovāgyogayostatprādhānyakhyāpanārthaṃ tatpratyākhyānamevāha, tatra śarīram-audārikādi tatpratyākhyānena siddhānāmatiśayaguṇā na kṛṣṇā na nīlā ityādayo yasya sa siddhātiśayaguṇo gamakatvādbahuvrīhistadbhāvastattvam, uktaṃ hi-"se na kinhe na nīle na hālidde" ityādi nivartayati' janayati, siddhātiśayaguṇasaṃpannaśca jīvo lokāgrabhavatvāt lokāgraṃ-muktipadam 'upagataḥ' prāptaḥ 'paramasukhī' atiśayasukhavān bhavati| |
mū.(1152)sahāyapaccakkhāṇeṇaṃ bhaṃte0, egībhāvaṃjaṇei, egībhāvabhūe ya jīve egaggaṃ bhāvemāṇe appasadde appajhaṃjhe appakalahe appatumaṃtume saṃjamabahule saṃvarabahule samāhie āvibhavai||
vṛ.sambhogādipratyākhyānāni ca prāya: sahāyapratyākhyāna eva sukarāṇi bhavantīti taducyatesahāyāḥ-sāhayyakāriṇo yatayastatpratyākhyānena-tathāvidhayogyatābhāvinā'bhigrahaviśeṣarūpeṇa "ekabhāvam' ekatvaṃ janayati 'ekībhāvabhūtaśca' ekatvaprāptaśca jīva: ekālambanatvaṃ bhāvayan' abhyasyan 'appajhaṃjha'tti alpaśabdo'bhāvavacanaḥ, tataścālpajhañjhaḥ-avidyamānavākkalahastathā'lpakaṣāyaḥ-avidyamānakrodhādiḥ 'appatumaṃtumi'tti alpam-avidyamānaṃ tvaṃ tvamiti svalpāparādhinyapi tvamevaṃ purā'pi kṛtavān tvamevaṃ sadā karoṣītyādi punaḥ punaḥ pralapanaṃ yasya satathā, saṃyamabahulaḥ saṃvarabahula iti prāgvad, ata eva samāhīe yāvitti'samāhitaḥ' jñānādisamādhimāṃścāpi bhavati|
mū. (1153) bhattapaccakkhāṇeṇaṃ bhaṃte0, anegāiṃ bhavasayāiṃ niraṃbhai|| vṛ. evaṃvidhaścānte bhaktapratyākhyātā bhavatīti tatpratyākhyānamāha-'bhaktapratyākhyānena' āhāraparityāgarūpepā bhaktaparijñādinā anekāni bhavaśatāni niruṇaddhi, tathāvidhadṛḍhādhyava
Linked texts (1)
- Uttarajjhayaṇa — Ardhamāgadhī Prakrit