Pramāṇa · Search · About · API

Uttarajjhayana v29.p17

Uttarādhyayanaśiṣyahitā v29.p17

Language
Sanskrit

v29.p17

uttarādhyayana- mūlasūtram -2-18/578 vṛ.‘śrutvā' ākarṇya ‘tasya' ityanagarāsya 'sa' iti sañjayābhidhāno rājā 'dharmam' uktarūpam ‘anagārasya' bhikṣoḥ ‘āntike' samīpe 'mahaya'tti mahatā ādareṇeti śeṣaḥ, subvyatyayena vā mahat, 'saṃveganirvedaṃ' tatra saṃvego - mokṣābhilāṣo nirvedaḥ - saṃsārodvignatā 'samāpanna: ' prāptaḥ 'narādhipa:' rājā 'sañjayaḥ' sañjayanāmā 'caiuṃ' tyaktvā 'rājyaṃ' rāṣṭrādhipatyarūpaṃ 'niṣkrāntaḥ' pravrajitaḥ 'jinaśāsane' arharddaśane, na tu sagutādideśite' saddarśane eveti bhāvaḥ, 'gardabhāle:' gardabhālināmno bhagavato'nagārasyāntika iti sūtradvayārthaḥ || sūtranavakoktamevārthaṃ spaṣṭayitumāha ni. [ 402 ] abhayaṃ tujjha naravaī ! jalabubbu asaṃnibhe a mānusse | kiṃ hiṃsāi pasajjasi jāṇaṃto appaṇo dukkhaṃ ? || savvamiṇaṃ caiūṇaṃ avassa jayā ya hoi gaṃtavvaṃ | kiṃ bhoge pasajjasi ?, kiṃpāgaphalovamanibhesuṃ || soūṇaya so dhammaṃ tassa'nagārassa aṃtie rāyā| anagāro pavvaio rajjaṃ caiuṃ guṇasamaggaṃ ||

tva -
vṛ. vyākhyātaprāyameva, navaraṃ 'appaṇo dukkhaṃ 'ti ātmano duḥkhamiti - duḥkhajanakaṃ maraṇamiti śeṣaḥ, ‘kiṃpāgaphalopamaṇibhesu'nti kimpākaphalopamā nibhā-chāyā yeṣāṃ te tathā āpātamadhura- pariṇatidāruṇatvābhyāṃ tathā 'anagāraḥ ' avidyamānagṛho, jāta iti śeṣaḥ, sa ca śākyādirapi saṃbhavedata āha-'pavavaio' tti prakarṣeṇa-viṣayābhiṣvaṅgādiparihārarūpeṇa vrajito- niṣkrāntaḥ pravrajito, bhāvabhikṣuritiyāvat, tathā guṇāḥ - kāmaguṇā manojñaśabdādaya ājñaiśvaryādayo vā taiḥ samagraṃ - sampūrṇaṃ guṇasamagramiti gāthātrayārthaḥ ||
14
sacaivaṃ gṛhītapravrajyo'dhigataheyopādeyavibhāgo daśavidhacakravālasācācārīrataścāniyatavihāritayā viharan tathāvidhasanniveśamājagāma, tatra ca tasya yadabhūttadāhaciccā raṭuṃ pavvaīo, khattio paribhāsaī |

jahā te dīsaī rūvaṃ, pasannaṃ te tahā mano |
vṛ. tyaktvā 'rāṣṭra' grāmanagarādisamudāyaṃ 'pravrajitaḥ ' pratipannadīkṣaḥ 'kṣatriyaḥ' kṣatrajātiranirdiṣṭanāmā paribhāṣate, sañjayamunimityupaskāraḥ, sa hi pūrvajanmani vaimānika āsīt, tataścyutaḥ kṣatriyakule'jani tatra ca kutaścittathāvidha nimittataḥ smṛtapūrvajanmā tata eva cotpannavairāgyaḥ pravrajyāṃ gṛhītavān, gṛhītapravrajyaśca viharan sañjayamuniṃ dṛṣṭvā tadvimarśārthamidamuktavān yathā te 'dṛśyate' avalokyate 'rūpam' ākṛtiḥ 'prasannaṃ' vikārarahitaṃ 'te' tava 'tathā' tenaiva prakāreṇa prasannamiti prakramaḥ, kiṃ tat ? - 'manaḥ ' cittaṃ, na hyantaḥ kaluṣatāyāṃ bahirapyevaṃ prasannatāsambhavaḥ, mū. (580 ) kiṃnāme kiṃgutte kassadvāe va māhaṇe ?,
kahaṃ paḍiyarasī buddhe ?, kahaṃ vinīyatti vuccasi ? ||
vṛ. tathā ' kiṃnāmā' kimabhidhānaḥ 'kiṃgotra: ' kimanvayaḥ 'kassaṭṭhāe va 'tti kasmai vā 'arthāya ' prayojanāya 'māhaṇe 'tti mā vadhītyevaṃrūpaṃ mano vāk kriyā ca yasyāsau māhana:, sarve dhātavaḥ pacādiṣu dṛśyanta iti vacanātpacāditvādac, sa caivaṃvidhaḥ pravrajita eva saṃbhavatyataḥ kiṃ vā prayojanamuddiśya pravrajitaḥ, 'kathaṃ' kena prakāreṇa 'praticarasi' sevase, kān ? - 'buddhān'

Linked texts (1)