Uttarajjhayana v29.p207
Uttarādhyayanaśiṣyahitā v29.p207
- Language
- Sanskrit
v29.p207
uttarādhyayana-mūlasūtram-2-32/1266 tadudīrakatvād ataścāyaṃ na brahmacāriṇaḥ 'hitāya' hitanimittaṃ, brahmacaryavighātakatvena kasyacid atisusthisyāpi, tadanena prakramābhojanasya kākvā parihāryatvuktam ||
itthaṃ rāgamuddhartukāmena yatpariharttavyaṃ tadabhidhāya yadatiyatnena karttavyaṃ tadāha-viviktāstryādivikalā śayyā-vasatisyasyāmāsanam-avasthānaṃ tena yantritā-niyantritā viviktaśayyāsanayantritāsteṣām 'avamāśanānām' nyūnabhojanānāṃ, paṭhanti ca-'omāsaṇāe'tti avamaṃnyūnamaśanam-āhāro yeṣāṃ te'mi avamāśanāstabhāvo'vamāśanatā-avamaudaryarūpā tathā damitāni-vaśīkṛtāni indriyāṇi yaiste tathā teṣāṃ damitendriyāṇāṃ, paṭhyate ca-'omāsaṇāīdamiiṃdiyāṇaṃ'ti, avamamaśanaṃ yatra tapasi tadavamaśānaṃ tadādibhistapobhedairdamitānīndriyāṇiyaiste tathā teṣāṃ, 'na' naiva rāgaḥ śatrurivābhimavahetutayā rāgaśatruḥ ‘dharṣayati' parābhavati, kiṃ tat?-cittaṃ, kintu sa evetthaṃ parādhṛṣyata iti bhāvaḥ, ka iva?-'parājitaḥ' parābhūtaḥ 'vyādhiriva' kuṣṭādiḥ 'aupadhaiḥ' gaḍūcyādibhirdīhamiti gamyate, anenāpi viviktaśayyāsanādīnāṃ kākvā vidheyatvamuktam, idānīṃ tu vivaktaśayanāsane yatnādhānāya viparyaye doṣamāha-yathā biḍālāmārjārāsteṣāmāvasatha:-āśrayo biḍālāvasathastasya 'mūle' samīpe na mūṣakāṇāṃ vasatiḥ 'praśastā' śobhanā, avaśyaṃ tatra tadapāyasambhavāt, evameva strīṇāṃ-yuvatīnāṃ paṇḍakādpalakṣaṇametat nilayonivāsaḥ strīnilayastasya 'madhye' antarnabrahmacāriṇaḥ 'kṣamaḥ' yuktaḥ, ko'sau ?nivāsa:vasatiḥ, tatra brahmacaryabādhāsambhavāditi bhāvaḥ | vivaktaśayyāvasthitāvapi kadācitstrīsaṃpāte yatkarttavyaṃ tadāha-'na' naiva rūpaṃ-susaṃsthānatā lāvaṇyaṃ-nayanamanasāmāhlādako guṇo vilāsāviśiṣṭanepathyaracanādayo hāsaḥ-kapolavikāsādireṣāṃ samāhāre rūpalāvaṇyavilāsahāsaṃ na jalpitaṃ-manmanollāpādi 'iṃgiya'tti bindulopād 'iṅgitam' aṅgabhaṅgādi 'vīkṣitaṃ' kaṭākṣavīkṣitādi 'vā' samuccaye strīṇāṃ sambandhi 'cittaṃsi'tti 'citte' manasi 'niveśya' aho! sundaramidaṃ ceti vikalpataḥ sthāpayitvā 'draṣṭuṃ' indriyaviṣayatayāṃ netuṃ 'vyavasyet' adhyavasyeta śramaṇastapasvīti prāgvata, citte niveśyetyanena ca rāgādyabhisandhiṃ vinaitadarśanamapi na doṣāyeti khyāpyate, uktaṃ hi-'na sakaṃ rūvamaṭuṃ' ityādi, niveśyeti ca samānakālatve'pi katvāpratyayaḥ akṣiṇī nimīlya hasatītyādivat|
kimityevamupadiśyate ityāha-'adarśanam' indriyāviṣayīkaraṇaṃ 'caḥ' samuccaye 'eva:' avadhāraṇe'darśanameva ca 'aprārthanaṃ ca' anabhilaṣaṇam 'acintanaṃ caiva' rūpādyaparibhāvanam 'akīrtanaṃca' asaṃśabdanaṃ, tacca nāmato guṇato vā strījanasyāryadhyāna-dhādi tasya yogyaṃtaddhetutvenocitamāryadhyāna yogyaṃ hitaṃ' pathyaṃ 'sadā' sarvakālaṃ brahmavrate pāṭhāntarato brahmacarye 'ratānām' āsaktānāṃ, tataḥ sthitametat-strīṇāṃ rūpādi manasi niveśya draṣṭuṃ vyavasyet || nanu 'vikārahetau sati vikriyante, yeṣāṃ na cetāṃsi ta eva dhīrāḥ' tatkimiti rāgamuddhartukāmenā viviktaśayanāsanatāvidheyetyucyate? ityāśaṅkayāha-'kāmaṃtu'tti anumatamevaitad yaduta devīhivi'tti devībhirapi' appasabhirapyāstāṃ mānuṣībhiratyapiśabdārthaḥ 'bhūṣitābhiḥ' alaṃkṛtābhiḥ 'na' naiva cāiya'tti śakitāḥ kṣobhayituṃ' cālayituṃ saṃyamāditi gamyate 'tisṛbhiḥ' manoguptyādiguptibhirguptāḥ arthānmunayaḥ 'tathā'pi' yadapyevaṃvidhāścālayituṃ na śakyante tadapyekānta
Linked texts (1)
- Uttarajjhayaṇa — Ardhamāgadhī Prakrit