Pramāṇa · Search · About · API

Uttarajjhayana v29.p242

Uttarādhyayanaśiṣyahitā v29.p242

Language
Sanskrit

v29.p242

leśyānāṃ sthitirjaghanyotkṛṣṭā ceti śeṣaḥ, katarā'sau ? ityāha- ' yasmin ' iti pṛthivīkāyādau saṃmūrchimamanuṣyādau ca yāḥ kṛṣṇādyāḥ 'tuḥ' pūraṇe tiraścāṃ manuṣyāṇāṃ madhye saṃbhavanti tāsām, etā hi kvacitkāścitsaṃbhavanti, yata āgamaḥ -
"puḍhavikāiyāṇaṃ bhaṃte! kailesāto pannattāo ?, goyamā ! cattārilesāo, taṃjahā - kaṇhalesā jāva teulesā, āuvaṇapphaikhāiyāṇavi evaṃ ceva, teuvāubeiṃdiyateiṃdiyattauriṃdiyāṇa jahā neraiyāṇaṃ paṃceṃdiyatirikkhajoṇiyāṇaṃ pucchā, goyamā ! chalesāo kaṇhā jāva sukkalesā, mānussāṇaṃ pucchā, goyamā ! cha eyāo ceva, saṃmucchimamaṇussāṇaṃ pucchā, goyamā ! jahā neraiyāṇaṃ | nanvevaṃ śuklaleśyāyā apyanturmuhūrttameva sthitiḥ prāptetyāśaṅkyāha-varjayitvā kevalāṃ śuddhāṃ leśyāṃ śuklaleśyāmitiyāvat |
asyāśca yāvatī sthitistāmāha-'muhuttaddhaṃ tu 'tti prāgvadantarmuhūrtameva jaghanyā utkṛṣṭā bhavati pūrvakoṭī 'tuḥ ' viśeṣaṇe, sa ca jaghanyasthityapekṣayā'syā uktameva viśeṣaṃ dyotayati, navabhirvarṣairnyūnā jñātavyā śukleśyāyāḥ sthitiriti prakramaḥ, iha ca yadyapi kaścitpūrvakoṭyayuraṣṭavārṣika eva vratapariṇāmamāpnoti tathā'pi naitāvadvayaḥsthasya varṣaparyāyādarvāk śuklaleśyāyā: sambhava iti navabhirvarṣairnyanā pūrvakoṭirucyate | 'esā 'sūtraṃ spaṣṭameva | pratijñātānurūpamāha-daśavarṣasahasrāṇi kṛṣṇāyāḥ sthitirjaghanyakā bhavati, bhavanapativyantareṣu cāsyāḥ sambhavasteṣāmeva jaghanyato'pyetāvatsthitikatvāt, uktaṃ ca- "dasa bhavanavaṇayarāṇaṃ vāsasahassā ṭhiī jahanneṇaṃ" ti, ‘paliyamasaṃkhejjaimo’tti palyopamāsaṅkhyeyatamaḥ prastāvād bhāga utkṛṣṭā bhavati kṛṣṇāyāḥ sthitiriti prakrama, evaṃvidhavimadhyamamāyuṣāmeva bhavanapativyantarāṇāmiyaṃ dṛṣṭavyā |
samprati nīlāyāḥ sthitimāha - yā kṛṣṇāyāḥ sthitiḥ 'khaluḥ' vākyālaṅkāre 'utkṛṣṭa ' anantaramuktarūpā 'sā u'tti saiva 'samayamabbhahiya'tti samayābhyadhikā jaghanyena nīlāyāḥ, 'paliyamasaṃkhijja'tti prāgvatpalyopamāsaṅkhyeyaśca bhāga utkṛṣṭā sthitirnavaramuktahetoreva vṛhattaro'yamasaṅkhyeyabhāgo gṛhyate | yā nīlāyāḥ sthitiḥ khalūtkṛṣṭā 'sāu'tti saiva samayābhyādhikā jaghanyena kāpotāyāḥ palyopamāsaṅkhyeyaśca bhāga utkṛṣṭā sthitiḥ, etāvadāyuṣāmeva bhavanapativyantarāṇāmime mantavye, ihāpyuktahetoreva pūrvasmādbahattaro'saṅkhyāta bhāgaḥ parigṛhyate |
itthaṃ nikāyadvayabhāvinīmādyaleśyātrayasthitimupadarśya samastanikāyamāvinīṃ tejoleśyāsthitimabhidhātuṃ pratijñāsūtramāha- 'tena'tti tataḥ paraṃ pravakṣyāmi tejoleśyāṃ, 'yathe 'ti yenāvasthānaprakāreṇa suragaṇānāṃ bhavati tathetyupaskāraḥ, kimanyataranikāyānāmevāmīṣāmutānyathetyāhabhavanapativāṇamaṃtarajyotirvaimānikānāṃ caturnikāyānāmiti yo'rtha:, 'ca: ' pūraṇe, pratijñātamevāhapalyopamaṃ jaghanyā utkṛṣṭā 'sāgara'tti sāgaropame 'tuḥ ' prāgvat 'dve' dvisaṅkhye adhike-argala, kiyatetyāha-palyopamāsaṅkhyeyeneti yogaḥ, bhavati taijasyāḥ sthitiriti prakramaḥ, iyaṃ ca sāmānyopakrame'pi vaimānikanikāyaviṣayatayaiva neyā, tatra ca saudharmeśānadevānāṃ jaghanyata utkṛṣṭataścaitāvadāyuṣaḥ sambhavāt upalakṣaṇaṃ caitaccheṣanikāyatejoleśyāsthite:, tataśca bhavanapativyantarāṇāṃ jaghanyato daśavarṣasahasrāṇi, utkṛṣṭatastu bhavanapatīnāṃ sāgaropamamadhikaṃ, vyantarāṇāṃ ca palyopamaṃ, jyotiṣkāṇāṃ tu jaghanyataḥ palyopamāṣṭabhāgaḥ, utkṛṣṭastu varṣalakṣādhikaṃ

Linked texts (1)