Uttarajjhayana v29.p247
Uttarādhyayanaśiṣyahitā v29.p247
- Language
- Sanskrit
v29.p247
uttarādhyayana- mūlasūtram - 2-35 / 1463 nijjūhiūṇaṃ āhāra, kāladhamme uvaṭṭhie | caiūṇa mānusaṃ budi, pahū dukkhā vimuccaī || nimmamo nirahaṃkāro, vīyarāo anāsavo | saṃpatto kevalaṃ nāṇaṃ, sāsayaṃ parinivvuḍe || ttibemi ||
vṛ.‘gṛhavāsaṃ' gṛhāvasthānaṃ yadivā gṛhameva vā pāravaśyahetutayā pāśo gṛhapāśastaṃ 'parityajya' parihṛtya 'pravrajyāṃ' sarvasaṅgaparityāgalakṣaṇāṃ bhāgavatīṃ dīkṣām 'āśritaḥ ' pratipanno muniḥ 'imān' pratiprāṇi pratītatayā pratyakṣān 'saṅgān' putrakalatrādīṃstatpratibandhān vā 'vijānīyāt ' bhavahetavo'mīti viśeṣaṇāvabudhyeta niścayato niṣlasyāsattvājjñānasya ca viratiphalatvātpratyācakṣītetyuktaṃ bhavati, saṅgaśabdavyutpattimāha- 'jehiṃ 'ti subvyatyayāt yeṣu 'sajyante pratibadhyante, athavā yaiḥ saṅgaiḥ 'sajyante' saṃbadhyante jñānāvaraṇādikarmaṇeti gamyate, ke te ? - 'mānavāḥ' manuṣyā upalakṣaṇatvādanye'pi jantavaḥ |
'tathā' iti samuccaye 'eve 'ti pūraṇe 'hiṃsāṃ' prāṇavyaparopaṇam 'alīkam' anṛtabhāṣaṇaṃ ‘cauryam' adattādānam‘abrahmasevanaṃ' maithunācaraṇamicchārūpa: kāma icchākāmastaṃ vā - aprāptavastukāṅkṣārūpaṃ ‘lohaṃ ca' labdhavastuviṣayagṛddhātmakam, anenobhayenāpi parigraha uktastataḥ parigrahaṃ ca ‘saṃyata:' yati: 'parivarjayet' pariharet | anena mūlaguṇā uktāḥ, etadyavasthitasyāpi ca śarīriṇo'vaśyamāśrayāhārābhyāṃ prayojanaṃ, tayośca tadatīcārahetutvamapi kadācitsyāditi manvānastatparihārāya sūtraṣaṭkena tāvadāśrayacintāṃ prati yatate - 'manoharaṃ' cittākṣepakaṃ, kiṃ tat ? -citrapradhānaṃ gṛhaṃ citragṛhaṃ, tadapi kīdṛśaṃ ? - mālyaiḥ -granthitapuṣpairdhūpanaiśca-kālāguruturukādisambandhibhirvāsitaṃ - surabhīkṛtaṃ mālyadhūpanavāsitaṃ, saha kapāṭena pratītena varttata iti sakapāṭaṃ tadapi 'pāṇḍurollocaṃ' śvetavastravibhūṣitaṃ manasā'pyāstāṃ vacasā 'na prārthayet' nābhilapet, kiṃ punastatra tiṣṭhediti bhāvaḥ |
kiṃ punarevamupadiśyate ? ityāha- 'indriyāṇi' cakṣurādīni 'tuḥ' iti yasmāt 'bhikṣoḥ ' anagārasya ' tādṛśe' tathābhūte 'upāśraye' āśraye duḥkhena kriyantekaroteḥ sarvadhātvarthatvācchakyante duṣkarāṇi - duḥśakānītyarthaḥ 'tuḥ' evakārārtho duṣkarāṇyeva ' dhārayitum' unmārgapravṛttiniṣedhato mārga eva vyavasthāpayituṃ, paṭhyate duṣkarāṇi 'nivāretuṃ 'ti, tatrāpi 'nivārayitum' iti niyantrituṃ svasvaviṣayapravṛtteriti gamyate, kīdṛśi ? - kāmyamānatvātkāmā - manojñā indriyaviṣayāsteṣu -abhiṣvaṅgastasya vivarddhane viśeṣeṇa vṛddhihetau kāmarāgavivarddhane, tathā ca tathāvidhacittavyākṣepasambhavātkasyacinmūlaguṇasya kathañcidatīcārasambhavo doṣa ityevamupadiśyata iti bhāvaḥ | evaṃ tarhi k kīdṛśa sthātavyamityāha - ' śmaśāne' pretabhūmau 'śūnyāgāre' udvasitagṛhe 'vā' vikalpe 'vṛkṣamūle vā' pādapasamīpe 'ekadā' ityekasmiṃstathāvidhākāle, paṭhyate ca- 'ekkato'tti 'ekaka : ' rāgadveṣaviyuto'sahāyo vā tathāvidhayogyatayā 'parākye' parasambandhini tathāvidhapratibandhenāsvīkṛte pāṭhāntarata: 'patirikke' deśī bhāṣayā 'ekānte' syādyasaṅkule 'parakṛte' paraiḥanyairniṣpādite svārthamiti gamyate 'vā' samuccaye 'vāsam ' avasthānaṃ 'tatra' śmaśānādau 'abhirocyet' pratibhāsavedarthādātmane bhikṣurityuttareiṇa yogaḥ |
244
rāga:
Linked texts (1)
- Uttarajjhayaṇa — Ardhamāgadhī Prakrit