Uttarajjhayana v29.p248
Uttarādhyayanaśiṣyahitā v29.p248
- Language
- Sanskrit
v29.p248
245 'prāsuke' acittībhūtabhūbhāgarūpe, tathā'vidyamānā bādhā''tmanaḥ pareṣāṃ vā''gantukasattvānāṃ gṛhasthānāṃ ca yasmistattathā 'strībhiḥ' aṅganābhirupalakṣaṇatvātpaṇḍakādibhiśca 'anabhidrute' anupadrute tadupadravavirahita ityarthaḥ, etāni hi muktipathapratipanthitvena tatpravṛttānāmupadravahetubhūtānītyevamabhidhānaṃ tatre'ti prāgaktaviśeṣaṇe śmaśānādau samyakkalpayet-kuryātsaṅkalpayet, kaṃ ?-vāsaṃ, bhikṣaṇaśīlo bhikṣuḥ, sa ca śākyādirapi syādata āha-paramaḥ-pradhānaḥ sa ceha mokṣastadarthaṃ samyag yatate paramasaṃyataḥ, jinamārgaprapanna ityuktaṃ bhavati, tasyaiva muktimārga prati vastutaḥ samyagyatnasambhavāt, prāgvāsaṃ tatrābhirocayedityukte rucimātreṇaiva kaścituṣyediti tatra saṅkalpayedvāsamityabhidhānam| nanu kimiha parakṛta iti viśeṣaṇamuktamityāśaṅkayāha___na 'svayam' ātmanā 'gṛhāṇi' upāśrayarūpāṇi 'kurvīta' vidadhīta naiva anyaiḥ' gṛhasthā-- dibhiḥ 'kārayet' vidhāpayedupalakṣaṇatvānnāpi kurvantamanumanyeta, kimiti?, yato gṛhaniṣpattyarthaṃ karma gṛhakarma-iṣṭakāmadānayanādi tadeva samārambhaḥ-prāṇināṃ paritāpakaratvāt, uktaṃ hi"paritāvakaro bhave samāraṃbho"tti, yadvā tasya samārambhaḥ-pravartanaṃ gṛhakarmasamārambhastasmin 'bhūtānām' ekendriyādiprāṇināṃ 'dṛśyate' pratyakṣata evopalabhyate, ko'sau?-'vadhaḥ' vināśaḥ | ___ bhūtānāṃ vadha ityuktaṃ tanna mā bhūtkeṣāñcidevāsāktyiśaṅkyāha-'trasānāṃ' dvīndriyādīnāṃ 'sthāvarāṇāṃ' pṛthivyāyekendriyāṇāṃ 'ca:' samuccaye teṣāmapi 'sūkṣmāṇām' atiślakṣṇānāṃ śarīrāpekṣayā na jīvapradeśāpekṣayā, tasyāmūrtatayaivaṃprāgavyavahārāyogāt, ‘bādarāṇāṃ ca' evameva sthūlānāṃ, yadvā sūkṣmanāmakarmodayātsūkṣmāṇāṃ teṣāmapi pramādato bhāvahiṃsāsambhavādbādasnāmakarmodayācca bādarāṇām, | upasaṃhartumāha-'tamha'tti yasmādevaṃ bhūtavadhastasmādgṛhasamārambha 'sayataḥ' samyahiṃsādibhya uparato'nagāra ityarthaḥ 'parivarjayet' pariharet, itthamāśrayacintāṃ vidhāyāhāracintāmāha-'tathaiva' tenaiva prakāreṇa bhaktānica-śālyodanādīni pīyanta iti pānānipayaḥprabhṛtīni tāni ca bhaktapānāni teṣu, pacanāni ca-svayaṃ vikledāpādanakvathanāni pācanāni ca-tānyevānyaiḥ pacanapācanāni teṣu ca bhutavadho dṛśyata iti prakramaḥ, tataḥ kimityāha-prāṇādvīndriyādayo bhūtāni-pṛthivyādīni teṣāṃ dayā-rakṣaṇaṃ prāṇabhūtadayā tadartha-taddhetoḥ, kimuktaṃ bhavati?-pacanapācanapravṛttānāṃ ya: saṃbhavī jīvopadhātaḥ sa mā bhūditi na pacetkhato bhaktādīti prakramo nāpi pācayettadevānyaiḥ| ___ amumevārthaṃ spaṣṭataramāha-jalaṃ ca-pānīyaṃ dhānyaṃ ca-śālyādi tanniśritāḥ-tatrānyatra cotpadya ye tanniśrayā sthitā pūtarakabhujagelikāpipīlikāprabhṛtaya upalakṣaṇatvāttadrūpāśca 'jīvāḥ' prāṇinaḥ, evaṃ pṛthvīkāṣṭhaniśritā ekendriyādayo hanyante bhaktapāneṣu prakramātpacyamānādiṣu, yata evaṃ tasmādbhikṣurna pācayet, avergasyamānatvātpācayedapi na kiṃ punaḥ svayaṃ pacet, anumatiniṣedhopalakṣaṇaṃ caitat| __ amaraṃ ca visarpatīti visarpa-svalpamapi bahu bhavati, yata uktam-"aṇa thovaṃ vana thovaṃ aggī thova"mityādi, sarvata:-sarvāsu dikṣu dhāreva dhārā-jīvavināśikā śaktirasyeti sarvatodhāraṃ sarvadigavasthitajantūpaghātakatvāt, uktaṃ ca-"pāīṇaṃ paḍīṇaṃ vāvī"tyādi,
ata eva 'bahuprāṇavināśanam' anekajīvajīvitavyaparopakaṃ 'nāsti' na vidyate 'jyoti:
Linked texts (1)
- Uttarajjhayaṇa — Ardhamāgadhī Prakrit