Pramāṇa · Search · About · API

Uttarajjhayana v29.p248

Uttarādhyayanaśiṣyahitā v29.p248

Language
Sanskrit

v29.p248

245 'prāsuke' acittībhūtabhūbhāgarūpe, tathā'vidyamānā bādhā''tmanaḥ pareṣāṃ vā''gantukasattvānāṃ gṛhasthānāṃ ca yasmistattathā 'strībhiḥ' aṅganābhirupalakṣaṇatvātpaṇḍakādibhiśca 'anabhidrute' anupadrute tadupadravavirahita ityarthaḥ, etāni hi muktipathapratipanthitvena tatpravṛttānāmupadravahetubhūtānītyevamabhidhānaṃ tatre'ti prāgaktaviśeṣaṇe śmaśānādau samyakkalpayet-kuryātsaṅkalpayet, kaṃ ?-vāsaṃ, bhikṣaṇaśīlo bhikṣuḥ, sa ca śākyādirapi syādata āha-paramaḥ-pradhānaḥ sa ceha mokṣastadarthaṃ samyag yatate paramasaṃyataḥ, jinamārgaprapanna ityuktaṃ bhavati, tasyaiva muktimārga prati vastutaḥ samyagyatnasambhavāt, prāgvāsaṃ tatrābhirocayedityukte rucimātreṇaiva kaścituṣyediti tatra saṅkalpayedvāsamityabhidhānam| nanu kimiha parakṛta iti viśeṣaṇamuktamityāśaṅkayāha___na 'svayam' ātmanā 'gṛhāṇi' upāśrayarūpāṇi 'kurvīta' vidadhīta naiva anyaiḥ' gṛhasthā-- dibhiḥ 'kārayet' vidhāpayedupalakṣaṇatvānnāpi kurvantamanumanyeta, kimiti?, yato gṛhaniṣpattyarthaṃ karma gṛhakarma-iṣṭakāmadānayanādi tadeva samārambhaḥ-prāṇināṃ paritāpakaratvāt, uktaṃ hi"paritāvakaro bhave samāraṃbho"tti, yadvā tasya samārambhaḥ-pravartanaṃ gṛhakarmasamārambhastasmin 'bhūtānām' ekendriyādiprāṇināṃ 'dṛśyate' pratyakṣata evopalabhyate, ko'sau?-'vadhaḥ' vināśaḥ | ___ bhūtānāṃ vadha ityuktaṃ tanna mā bhūtkeṣāñcidevāsāktyiśaṅkyāha-'trasānāṃ' dvīndriyādīnāṃ 'sthāvarāṇāṃ' pṛthivyāyekendriyāṇāṃ 'ca:' samuccaye teṣāmapi 'sūkṣmāṇām' atiślakṣṇānāṃ śarīrāpekṣayā na jīvapradeśāpekṣayā, tasyāmūrtatayaivaṃprāgavyavahārāyogāt, ‘bādarāṇāṃ ca' evameva sthūlānāṃ, yadvā sūkṣmanāmakarmodayātsūkṣmāṇāṃ teṣāmapi pramādato bhāvahiṃsāsambhavādbādasnāmakarmodayācca bādarāṇām, | upasaṃhartumāha-'tamha'tti yasmādevaṃ bhūtavadhastasmādgṛhasamārambha 'sayataḥ' samyahiṃsādibhya uparato'nagāra ityarthaḥ 'parivarjayet' pariharet, itthamāśrayacintāṃ vidhāyāhāracintāmāha-'tathaiva' tenaiva prakāreṇa bhaktānica-śālyodanādīni pīyanta iti pānānipayaḥprabhṛtīni tāni ca bhaktapānāni teṣu, pacanāni ca-svayaṃ vikledāpādanakvathanāni pācanāni ca-tānyevānyaiḥ pacanapācanāni teṣu ca bhutavadho dṛśyata iti prakramaḥ, tataḥ kimityāha-prāṇādvīndriyādayo bhūtāni-pṛthivyādīni teṣāṃ dayā-rakṣaṇaṃ prāṇabhūtadayā tadartha-taddhetoḥ, kimuktaṃ bhavati?-pacanapācanapravṛttānāṃ ya: saṃbhavī jīvopadhātaḥ sa mā bhūditi na pacetkhato bhaktādīti prakramo nāpi pācayettadevānyaiḥ| ___ amumevārthaṃ spaṣṭataramāha-jalaṃ ca-pānīyaṃ dhānyaṃ ca-śālyādi tanniśritāḥ-tatrānyatra cotpadya ye tanniśrayā sthitā pūtarakabhujagelikāpipīlikāprabhṛtaya upalakṣaṇatvāttadrūpāśca 'jīvāḥ' prāṇinaḥ, evaṃ pṛthvīkāṣṭhaniśritā ekendriyādayo hanyante bhaktapāneṣu prakramātpacyamānādiṣu, yata evaṃ tasmādbhikṣurna pācayet, avergasyamānatvātpācayedapi na kiṃ punaḥ svayaṃ pacet, anumatiniṣedhopalakṣaṇaṃ caitat| __ amaraṃ ca visarpatīti visarpa-svalpamapi bahu bhavati, yata uktam-"aṇa thovaṃ vana thovaṃ aggī thova"mityādi, sarvata:-sarvāsu dikṣu dhāreva dhārā-jīvavināśikā śaktirasyeti sarvatodhāraṃ sarvadigavasthitajantūpaghātakatvāt, uktaṃ ca-"pāīṇaṃ paḍīṇaṃ vāvī"tyādi,
ata eva 'bahuprāṇavināśanam' anekajīvajīvitavyaparopakaṃ 'nāsti' na vidyate 'jyoti:

Linked texts (1)