Uttarajjhayana v29.p255

v29.p255

uttarādhyayana-mūlasūtram-2-36/1471 mū.(1471) dhammādhamme ya do'vee, logamittā viyāhiyā|
logāloge ya āgāse, samae samayakhittie|| vṛ. 'dharmādharmoṃ' dharmāstikāyādharmāstikāyau 'caḥ' pūraṇe dvāvapyetau 'lokamātrau' lokaparimāṇau vyākhyātau, nanu dharmādharmāvityukte dvāviti gatārthameva dvitvasaṅkhyāyā dvivacanenaivābhidhānāt, satyaṃ, kintu gatārthānāmapi dṛśyate eva loke prayogaḥ, tathā cāha jinendrabuddhiḥ-"yadi gatārthānāmaprayoga eva syāt pacati devadatta ityatra pacatītyetadgatatiḍaivaikatvasyoktatvād devadatta iti supa ekavacanasyāprāptireva syāditi, lokamātratvaṃ cānayoretadavaṣṭabdhākāśasyaiva lokatvāt, alokavyāpitve tvanayo rjīvapudgalayorapi tatra pracāraprasar̤ena tasyāpi lokatvāvāpteḥ, uktaṃ ca- |
"dharmādharmavibhutvātsarvatra jīvapudgalavicārāt |
no lokaḥ kaścitsyānna ca saṃmatametadāryāṇām ||" tathā caitau loka eva nāloka ityarthāduktaṃ bhavati, tathā logāloge ya āgāse'tti loke'loke cā''kāśaṃ, sarvagatattvāttasya, 'samayaḥ' ityaddhāsamayaḥ samayopalakṣitaṃ kṣetraṃ samayakṣetramarddhatṛtīyadvīpasamudrāstadviṣayabhūtamasyāstīti samayakṣetrikaḥ, tatparatastasyāsambhavāt, samayamūlatvādāvalikādikalpanāyāḥ te'pyetāvatkṣetravarttina eva, tathā coktam
. "samayāvalikāpakṣamāsavayanasañjittāḥ|
nṛloka eva kālasya, vṛttirnānyatra kutracit ||" iti sūtrārthaḥ || etāneva kālata āhamū. (1472) dhammādhammāgāsā, tinnivi ee anāiyā|
apajjavasiyā ceva, savvaddhaṃ tu viyāhiyā || mū. (1473) samaevi saṃtaī pappa, evameva viyāhie|
āesaṃ pappa sāīe, sapajjavasievi ya|| - vṛ.dharmaścādharmaścākāśaṃ ca dharmādharmākāśāni trīṇyapyetāni na vidyate ādireṣāmityanādikāni, ityataḥ kālātprabhṛtyamūni pravṛttānītyasambhavāt, na paryavasitānyaparyavasitānyanantānītiyāvat, na hi kutaścitkālātparata etāni na bhaviṣyantīti sambhavaḥ, caivau prāgvat, tathā ca 'sarvāddhā' sarvakālaṃ, kālātyantasaṃyoge dvitīyā, 'tuḥ' avadhāraṇe'taḥ sarvadā svasvarūpāparityāgato nityānītiyāvad 'vyākhyātāni' kathitāni, sarvatra liṅgavyatyayaḥ prāgvata, samayo'pi santatim' aparāparotpattirūpapravāhātmikāṃ prāpya' āśritya 'evameva' anādyaparyavasitatvalakṣaṇenaiva prakāreṇa 'vyākhyātaḥ' prarūpitaḥ, paṭhanti ca-'emeva saṃtaī pappa samaevi'tti spaṣṭam, 'ādeśa' viśeṣa pratiniyatavyaktyātmakaṃ prāpya' aṅgīkṛtya sādikaḥ saparyavasitaḥ, apiḥ' samuccaye 'ca:' punararthe bhinnakramaśca deśaṃ punaḥ prāpyeti yojya:, viśeṣāpekṣayā ābhūtvā'yaṃ bhavati bhūtvā ca na bhavatīti sādinidhana ucyata iti sūtradvayārthaḥ |
itthamajīvānāmarūpiṇāṃ dravyakṣetrakālaiḥ prarūpaṇā kṛtā, samprati bhāvaprarūpaṇāvasaraḥ, tatra cāmūrtatvena nāmīṣāṃ paryāyā rūpiparyāyā iva varṇādayaḥ prarūpyamāṇā api saṃvittimānetuṃ śakyāḥ