Pramāṇa · Search · About · API

Uttarajjhayana v29.p36

Uttarādhyayanaśiṣyahitā v29.p36

Language
Sanskrit

v29.p36

mahabbhayāo bhīmāo, naraesuveiyā mae || mū. (687) jārisā mānuseloe, tāyā! dīsaṃti veyaṇā|
itto anaṃtaguṇiyā, naraesuṃdukkhaveyaṇā| mū.(688) savvabhavesu assāyā, veyaṇā veiyā mae|
nimisaṃtaramittaṃpi, jaṃ sāyā natthi veyaṇā|| vṛ. sūtrāṇyekatriṃśam pratītānyeva, navaraṃ 'tad' anantaroktaṃ 'biṃti'tti vacanavyatyayāttaro brūte ambāpitarau mṛgāputra iti prakramaḥ, 'eva'miti yathoktaṃ bhavadbhy tathā 'etat' pravrajyāduṣkaratvaṃ yathāsphuṭaṃ' satyatāmanatikrāntamavitathamiti-yāvat, tathā'pīhaloke 'niṣpipāsasya' niḥspṛhasya, ihalokaśabdena ca 'tātsthyāttadyapradeśa' itikṛtvā aihalaukikāḥ svajanadhanasambandhādayo gṛhyante, 'nāsti' na vidyate 'kiñcit' atikaṣṭamapi śubhānuṣṭhānamiti gamyate, api:' saṃbhāvane 'duṣkaraṃ' duranuṣṭheyaṃ, bhogādispṛhāyāmevāsya duṣkaratvāditi bhāvaḥ || __ niḥspṛhatāhetumāha-'śārīre'tyādinā, tatrāpyādyasūtradvayena sāmānyena saṃsārasya duḥkharūpatvamuktam, iha ca śarīramānasayorbhavāḥ śārīramānasyo vedanā: prastāvādasātarūpāḥ ‘dukkhabhayāṇi ya'tti duḥkhotpādakāni rājaviḍvarādijanitāni (bhayāni) duḥkhabhayāni, jarāmaraṇābhyāmatigahanatayā kāntāraṃ jarāmaraṇakāntāraṃ tasmiścatvāro-devādibhavā antā-avayavā yasyāsau caturantaḥ-saṃsāra: tatra 'soḍhāni' tadutthaveda nāsahanenānubhūtāni bhīmāni' atiduḥkhajanakatvena raudrāṇi || ___ śārīramānasyo vedanā yatrotkṛṣṭāḥ soḍhā yathetyādibhiḥ sūtraistadāha-yathā 'iha' manuṣyaloke'gniruṣṇo'nubhūyate ata' ityevamanubhūyamānādanantaguṇaḥ 'tahiṃ ti teṣu, yeṣvahamutpanna iti bhāvaḥ, tatra ca bādarāgnerabhāvātpṛthivyā eva tathāvidhaḥ sparśa iti gamyate, tataścoṣṇānubhavātmakatvena 'asātaḥ' duḥkharūpā veditā mayā, paṭhanti ca-'itto'naṃtaguṇā tahiṃ'ti atra cātaḥ-ihatyāgneranantaguṇā narakeṣūṣṇāca vedanā veditā mayeti yojyam|| ___ tathā 'idaṃ' yadanubhūyate ‘iha' manuṣyaloke 'śītaṃ' tacca māghādisaṃbhavaṃ himakaṇānuṣaktamātyantikaṃ parigṛhyate, ihāpi paṭhanti-'eto'naṃtaguṇā tarhiti prāgvat, 'kaṃdukumbhīṣu' pākabhājanaviśeṣarūpāsu lohādimayīṣu 'hutāśane' agnau devamāyākṛte, mahādavāgniā saṃkāśa:sadṛśo'tidāhakatayā mahādavāgnisaṅkāśastasmin, iha cānyasya dāhakatarasyāsaṃbhāditthamupamābhidhānam, anyathehatyāgneranantaguṇa eva tatroṣṇapṛthivyanubhāva uktaḥ, 'marau' iti maruvālukānivaha iva tātsthyāttadyapadeśasaṃbhavādantarbhūtevārthatvāccāta eva vajravālukānadīsambandhipulinamapi vajravālukā tatra, yadvā vajravadvālukā yasmiṃsta (smin sa ta) thā tasminnarakapradeśa iti gamyate, 'kadambavālukayāṃ ca' tathaiva kadambavālukānadīpuline ca mahādavāgnisaṅkāśa iti yojyate| 'ūrdhvam' upari vṛkṣaśākhādau 'baddhaḥ' niyantrito mā'yamito nahīdityabāndhava iti ca tatrāśaraṇatāmāha, karapatraṃ-pratītaṃ krakacamapi tadviśeṣa eva 'khediya'ti khinnaṃ khedaḥ kleśo'nubhūtaḥ kṣipitaṃ vā pāpamitī gamyate, 'kaḍḍokaḍḍhāhiṃ'ti karṣaṇāpakarṣaṇaiḥ paramādhārmika29/3

Linked texts (1)