Uttarajjhayana v29.p58
Uttarādhyayanaśiṣyahitā v29.p58
- Language
- Sanskrit
v29.p58
'se' tasya 'durapya'tti prākṛtatvāt 'durātmatā' duṣṭācārapravṛttirūpā, na caināmācarannapi janturatyantamūḍhatayā vetti, tataḥ kimuttarakālamapi na vetsyatītyāha' sa:' durātmatākarttā jñāsyati prakramād durātmatāṃ 'mṛtyumukhaṃ tu' maraṇasamayaṃ punaḥ prāptaḥ paścādanutāpena - hā duṣṭhu mayā'nuṣṭhitamityevaṃrūpeṇa, -saṃyamaḥ satyādyupalakṣaṇamahiṃsā vā tadvihīnaḥ san, maraṇasamayo hi prāyo'timandadharmasyāpi dharmābhiprāyotpattirityevamabhidhānaṃ, yataścaivaṃ mahā'narthahetuḥ paścāttāpahetuśca durātmatā tata ādita eva mūḍhatāmapahāya pariharttavyeyamiti bhāvaḥ ||
dayā
niratthayā naggaruī u tassa, je uttamaṭṭhe vivayāsamei |
imevi se natthi parevi loe, duhao'vi se jhijjhai tattha loe || vṛ. yastu mṛtyumukhaprāpto'pi na tāṃ vetsyati tasya kā vārtetyāha- 'niraḍīe' ityādi, nirarthikā tuśabdasyaivakārārthasyeha sambandhāt 'nirarthakaiva' niṣphalaiva nāgnye śrāmaṇye raciḥ - icchā nāgnyarucistasya 'je uttamaṭṭhe' ti subvyatyayādapeśca gamyamānatvād 'uttamārthe'pi' paryantasamayārādhanārūpe'pi āstāṃ pūrvamityapiśabdārthaḥ 'viparyāsaṃ' durātmatāyāmapi sundarātmatāparijñānarūpam 'eti' gacchati, itarasya tu kathañcitsyādapi kiñcitphalamiti bhāvaḥ, kimevamucyate ?, yataḥ 'imevi 'tti ayamapi pratyakṣo loka iti sambandhaḥ, 'se' iti tasya 'nāsti' na vidyate, na kevalamayameva paro'pi loko-janmāntaralakṣaṇaḥ, tatraihalokābhāvaḥ śarīrakleśahetulocādisevanāt paralokābhāvaśca kugatigamanataḥ śārīramānasaduḥkhasambhavāt, tathā ca 'duhato'vi'tti dvidhā'pi aihikapāratrikārthābhāvena 'sa jhijjhai 'tti, sa aihikapāratrikārthasampattimato janān vilokya dhigmāmapuṇyabhājanamubhayabhraṣṭatayeti cintayā kṣīyate, 'tatra' ityubhayalokābhāve sati 'loke'
jagati ||
emeva'hāchaṃdakusīlarūve, maggaṃ virāhittu jinuttamāṇaṃ | kurarī vivā bhogarasānugiddhā, niradvasoyā paritāvamei ||
vṛ. yaduktaṃ sa jñāsyati paścādanutāpeneti, tatra yathā'sau paritapyate tathā darśayannupasaṃhāramāha'evameva' uktarūpeṇaiva mahāvratāsparśādinā prakāreṇa 'yathācchandā: ' svaruciviracitācārāḥ kuśīlāḥ- kutsitaśīlāstadrūpaḥ- tatsvabhāvaḥ 'kurarīva' pakṣiṇīva 'niraṭṭhasoya 'tti nirarthoniṣprayojanaḥ śoko yasyāḥ sā nirarthaśokā 'paritāpaṃ' paścāttāparūpam 'eti' gacchati, yathā caiṣā'' miṣagṛddhā pakṣyantarebhyo vipatprāptau śocate na ca tataḥ kaścid vipatpratīkāra iti, evamasāvapi bhogarasagṛddha aihikāmuṣmikānarthaprāptau tato'sya svaparaparitrāṇāsamarthatvenānāthatvamiti bhāva iti trayośadasūtrārthaḥ || etat śrutvā yatkṛtyaṃ tadupadeṣṭumāha
mū. ( 763) succāṇa mehāvi subhāsiyaṃ, imaṃ anusāsanaṃ nāṇaguṇovaveyaṃ | maggaṃ kusīlāṇa jahāya savvaṃ, mahāniyaṃṭhāṇa vae paheṇaṃ ||
vṛ. sugamaṃ, navaraṃ 'mehāvi'tti medhāvin ! suṣṭhu - śobhanaprakāreṇa bhāṣitaṃ subhāṣitam 'imam' ityanantaroktam‘anuśāsanaṃ' viṣadanadoṣadarśanenārthāvṛttyā śikṣaṇaṃ jñānasya guṇo jñātvā viramaṇātmakastena, jñānaguṇābhyāṃ vopapetaṃ yukta jñānaguṇopapetaṃ 'vaye 'tti vrajestvaṃ 'paheṇaṃ' ti 'pathā' mārgeṇa mahānirgranthānāmiti sambandhaḥ | tataḥ kiṃ phalamityāha
,
Linked texts (1)
- Uttarajjhayaṇa — Ardhamāgadhī Prakrit