Pramāṇa · Search · About · API

Uttarajjhayana v29.p99

Uttarādhyayanaśiṣyahitā v29.p99

Language
Sanskrit

v29.p99

uttarādhyayana-mūlasūtram-2-24/958 mū.(958)
saṃraṃbhasamāraṃbhe, āraṃbhe ya taheva ya|
vayaṃ pavatamāṇaṃ tu, niyattijja jayaṃ jaī| vṛ.sūtradvayamanantaraṃ vyākhyātameva, navaraṃ manoguptisthāne vāgguptiruccārayitavyā, tathā satyā vāk jīvaṃ jīvamiti prarūpayataḥ asatyā jīvamajīvamiti satyāmṛṣā kvacidvivakṣitasamaye manuṣyaśatamutpannamuparataṃ ceti asatyāmṛṣā tu vidhehi svādhyāyaṃ naitatsadṛśamanyattapo'stītyādi, tathā vācika: saṃrambha:-pavyāpādanakṣamakṣudravidyādiparāvartanāsaṅkalpasūcako dhvanirevopacārātsaṅkalpaśabdavācyaḥ san, samārambha:-paraparitāpakaramantrādiparāvarttanam 'ārambhaḥ' tathāvidhasaṃkleśataḥ prāṇināṃ prāṇavyaparopakṣaṇakṣamamantrādijapanamiti sūtradvayārthaḥ | idānīṃ kāyaguptimabhidhātumāhamū. (959) ṭhāṇaṃ nisīyaṇe ceva, taheva ya tuyaṭṭaṇe|
ullaṃghaṇa pallaṃghaṇa, iṃdiyāṇa ya juṃjaṇe|| mū. (960) saṃraṃbhasamāraṃbhe, āraṃbhe ya taheva ya|
kāyaṃ pavattamāṇaṃ tu, niyattijja jayaṃ jaī| vṛ. 'sthāne' ūrvasthāne 'nisīyaṇi'tti 'niṣadane' upaveśane, caḥ tayoreva vicitrabhedasamuccayārthaḥ, eva' iti pūraṇe, tathaiva ca 'tvagvarttane' śayane 'ullaṅghane' tathāvidhanimittata ūrdhvabhūmikādyutkramaṇe gartādyatikramaṇe vā 'pralaṅghane' sāmānyena gamane, ubhayatra sūtratvātsupo luka, 'indriyāṇāṃ ca' sparśanādīnāṃ 'juṃjaṇe'tti yojanaṃ-śabdādiviṣayeṣu vyāpāraṇaṃ tasmin, sarvatra ca vartamāna iti śeṣaḥ, sthānādiṣu varttamānaḥ saṃrambhaḥ-abhighāto yaṣṭimuṣṭyādisaṃsthānameva saṅkalpasūcakamupacārātsaṅkalpaśabdavācyaṃ sat samārambhaḥ-paritāpakaro muṣṭyādyabhighātaḥ, tataḥ saṃrambhaśca samārambhaśca saṃrambhasamārambhaṃ tasmin, 'ārambhe' prāṇivadhātmani kāyaṃ pravarttamānaṃ nivartayet, śeṣaṃ prāgvaditi sūtradvayārthaḥ | samprati samitiguptyoḥ parasparaviśeṣaṃ svayaṃ sūtrakṛdāhamū. (961) eyāo paṃca samiīo, caraṇassa ya pavattaṇe|
gṛttī niyattaṇe'vṛttā, asabhatthesa ya savvaso|| vṛ. 'etāḥ' anantaroktāḥ pañca samitayaścaraṇaṃ-cāritraṃ sacceṣṭetiyāvat tasya pravarttane pūrvatra caśabdasya bhinnakramatvādavadhāraṇārthatvācca pravarttane eva, kimuktaṃ bhavati?-sacceṣṭāsu pravṛttāveva samitayaḥ, tathā 'guttī'tti guptayo nivarttane'pyuktāḥ 'aśubhārthebhyaḥ' aśobhanamanoyogādibhyaḥ, sūtretu subbyatyayena pañcamyarthe saptamī, 'savvaso'tti sarvebhyo'piśabdāccaraṇapravarttane ca, upalakṣaṇaṃ caitat śubhārthebhyo'pi nivṛtteḥ, vākāyayonirvyāpāratāyā api guptirūpatvāt, uktaṃ hi gaṃndhahastinā-"samyagāgamānusāreṇāraktadviṣṭapariṇatisahacaritamanovyāpāra: kāyavyāpāro vāgvyāpāraśca nirvyāpāratā vā vākkāyayorgupti"riti, tadanena vyāpārāvyāpārātmikā guptirukteti sūtrārthaḥ || sampratyadhyayanārthamupasaṃharotadācaraṇaphalamāhamū. (962) eyā pavayaṇamāyā, je sammaṃ āyare munī|
so khippaṃ savvasaṃsārā, vippamuccai paṃḍie|ttibemi|| vṛ.spaṣṭameva| navaraṃ, 'samyak'avaiparītyena na tu dambhādineti sūtrārthaḥ|| iti' parisamāptī,

Linked texts (1)