Gitagovinda 1.5
Śaśilekhā 1.5
- Language
- Sanskrit
1.5
śaśilekhā śivapakṣe ākāśarūpaṃ stauti - 'chalayasīti' ¹vīnāṃ=pakṣiṇāṃ, pādavikṣepe, baliṃ=cāmaradaṇḍam, chalayasi| cāmarāyamāṇānāṃ=uḍḍīyamānānāṃ pakṣiṇāṃ padāni cāmaradaṇḍānīva darśayasītyarthaḥ| adbhutāni=bṛhatparimāṇāni, pṛthivyādīni vāmanāni yasmāt paramamahatparimāṇaviśiṣṭa he!| padyata iti padanaṃ=gamanaśīlam, khaṃ=sūryo yatra, nīraiḥ=gaganasthasamudrajalaiḥ, ghanadvārā niḥsṛtaiḥ, janapānāṃ=rājñām, avanaṃ=(rakṣaṇaṃ, prīṇanaṃ vā) yena, dhṛtavāma=dhṛtamegha, idaṃ lokadṛṣṭyā'nurūparūpaharat| athavā viṣṇāvapi² mahatsāmarthyaṃ śivaprasādādeveti darśayati, vikramastvatiśakteti| vikramaṇaṃ vikramaḥ, tannimittaṃ avalim, asya=viṣṇoḥ sambandhinam, baliṃ=pūjāṃ, ³tatkṛtasahasrakamalopahārarūpāṃ, chalayasi=vañcayase, ekakamalāpahāreṇetiśeṣaḥ| adbhutaṃ vāmanayati=nīcīkarotīti, tādśa he! sarvāścaryanidhe!| yadvā he adbhutavāman!=adbhutayuktaścamatkṛto viṣṇuryasmin, kena kamalamapahṛtamiti? nijanayananalinamutpāṭitamiti vā camatkāraḥ| karaṇavyutpattyā padyate gamyate anena iti padana=caraṇaḥ, sa eva khanī=ākāraḥ, tasya reṇa=bahninā⁴, tattulyena tīkṣṇasudarśanacakreṇa, janitaṃ janapasya=jagatpālakasya, viṣṇoḥ avanaṃ=rakṣaṇam, prīṇanaṃ vā yena, ⁵sudarśanadānena jagadrakṣaṇasāmarthyaṃ viṣṇau tvatkṛtamitibhāvaḥ| 'hariste sāhasraṃ kamalabali' mityādi mahimnastavapadyārtho'trābhihita iti| yadvā svacchatayā tāpanivarttakatvena ca padanakhānyeva nīrāṇi tairjanitaṃ janānāṃ pāvanaṃ=pāvitryaṃ yena| dhṛtavāma, dhṛtā⁶ vāmā=gaurī yena, rūpanirūpaṇāśakya ākāśarūpeti vā| yadvā he adbhuta! āścaryamaya!, vāma!=vāmadeva! ekapadaṃ vā| adbhutavāma=āścaryasundara! āścaryaghana! adbhutānāṃ megha!, āścaryamegha! vātāpahāritvāt adbhutavarṣinnityarthaḥ| baliṃ avaliṃ vā na chalayasi=na skhalayasi?, viṣṇukṛtāṃ pūjāṃ saphalīkaroṣītyarthaḥ| tava ⁷kimanuvarti rna phalatīti? caraṇāmṛtakṛtajagatpāvitrya - ayanetastava pūjāyāṃ pāvitryaṃ phalaṃ bhavatyeveti bhāvaḥ|
¹'vīnā'mityārabhya 'anurūparūpaharat' paryantamadhikaḥ pāṭhaḥ, M. ²viṣṇorapi, G.J., ii & I.O. ³sahasrakamaladānarūpāṃ, G.J., ii, A & I.O. ⁴bahnineva tīkṣṇena sudarśana0 I.O. ⁵'sudarśanadānena' ityārabhya tvatkṛtamitibhāvaḥ paryantamadhikaḥ pāṭhaḥ, M. & I.O. ⁶dhṛtagaurī kanakarūpa avyakta ityadhikaḥpāṭhaḥ I.O. ⁷kimanuvṛttirna, I.O.
'chalaṃ skhalitaśāṭhyayoriti' 'vāmaṃ ghane puṃsi hare kāmadeve payodhare| valgupratīpasakhyeṣu triṣu nāryāṃ striyāmatheti 'medinī'| vāmano diggaje'kharve harāvākte ca pādapa iti'|
Linked texts (1)
- Gītagovinda — Jayadeva, Sanskrit