Pramāṇa · Search · About · API

Gita Govinda 1.6

Śaśilekhā 1.6

Language
Sanskrit

1.6

śaśilekhā
²śivapakṣe yajamānarūpaṃ stauti - kṣatrī=kṣatriyavān, jñānayukto vā yo nilayaḥ, yajñamaṇḍapaḥ tasya rudhi=āvaraṇe sati rakṣoghnamantraiḥ sarṣapādivikiraṇena kṣatriyādiyuktayajñasthānasya veṣṭane sati, aye=śubhāvahavidhiviṣaye, raṃ=bahnim, snapayasi=juhoṣi, śamitabhavatāpaṃ apagatapāpaśca yathā syāttathā jagat payasi=gacchasi, 'payū gatau dhātuḥ'| samyak yajñaṃ vidhāya nirviśaṅkaṃ vyavaharasi, viharasi cetyarthaḥ| yadvā payasīti, vivakṣāvaśātkaraṇe saptamī| payaḥpadaṃ havirmātropalakṣakam| bhṛgūṇāṃ=uttamabrāhmaṇānām, patīnāṃ=rājñāñca rūpaṃ dhūtaṃ yena, prāyaśo brāhmaṇa-kṣatriyāveva yajamānāviti dvayorgrahaṇam| 'aye gati viṣāde' iti| yajñādiphaladātustava phalākāṅkṣitayā havanamiti viṣādaḥ| 'aye krodhe viṣāde ceti'|
athavā kṛtāvatāre'pi viṣṇāvupakāritāmāha- kṣatriyarudhi=kṣatriyāntake, rame rāme=paraśurāmāvatāre, e=viṣṇau, varttamānaṃ tāpam, pitṛvirodhinaḥ ³prabalāḥ kṣatriyāḥ kathaṃ hantavyā? iti śaṅkārūpaṃ mātṛkulajakṣatriyavadhajanyaṃ tāpaṃ pāpañca, payasi=jale, snapayasi=majjayasi, ⁴apanayasītyarthaḥ| kṣatriyarudhi=kṣatriyarodhaviṣayakaṃ ⁵tāpaṃ pāpañceti yojane spaṣṭa evārtha iti vā| ⁶śivaprasādādastrāṇyāsādya kṣatriyāḥ paraśurāmeṇa hatāḥ, punastadupadeśamantreṇa saparipūtāśceti purāṇakathā| he! jagadapagatavikārādvahirbhūta! yadvā aja he! gadaṃ=rogam|
pibati=nāśayati, tasmāt, pāti=(rakṣati) gadapotīti vā, tādṛśaṃ gataṃ=jñānaṃ yasya iti vā| he śamitabhava!=he muktiprada!, śamitaśāntakāra he bhava!, śamīno=yoginaḥ, stayati=rakṣatīti vā, stayati, 'taya-rakṣaṇa ityasya kvipi'| ¹dhūtaḥ=sthāpitaḥ, antarbhāvitaṇyarthaḥ, bhṛgupateḥ=paraśurāmasya, rūpaṃ=svarūpam, yena cintā-pāpābhyāṃ svarūpahānirāśīrbhirnivāriteti-bhāvaḥ²| yadvā bharjayati karmabījānīti bhṛguḥ=śivaḥ, patiḥ=prabhuḥ dhṛte bhṛgupati rūpe yena| ³rūpamiha śabdaḥ bhṛguśabdasya patiśabdasya ca viṣaya ityarthaḥ| athavā bhṛgupatiḥ=śukro, dhṛto yatra tādṛśaṃ dehaṃ yasyeti| andhakayuddhe śukro hareṇa jaṭhare praveśita iti purāṇakathā |
'bhṛguḥ śukre prapāte ca jagadagnau pinākinīti' viśvaḥ| 'patirbhavena triṣvīśe' iti medinī| 'rūpaṃ svabhāve saundarye nāṭake paśuśabdayoḥ| pranthāvṛttau nāṭakādāvākāraślokayorapīti'|

Linked texts (1)