Gita Govinda 2.1

2.1

meghairiti || he rādhe! yasmātkāraṇādambaramākāśaṃ; meghairvārivāhaiḥ | 'abhraṃ megho vārivāha' ityamaraḥ | meduraṃ snigdhaṃ vyāptamiti yāvat | vartata iti śeṣaḥ2| yasmāttamāladrumaiḥ tāpiñchatarubhiḥ vanabhuvaḥ mārgasthalīvipinabhūmayaśca śyāmāḥ nīlavarṇāḥ; avispaṣṭamārgā iti yāvat | vartanta iti śeṣaḥ | tasmānnaktaṃ rātrau cāyaṃ śrīkṛṣṇaḥ bhīrurbhayaśīlaḥ³, ekākī san pratigantumasamarthaḥ4 athavā ayaṃ naktaṃbhīruḥ rātrāvatibhīruriti yāvat | pūrvoktāmbarameghameduratvādeḥ tvamevainaṃ bhayaśīlaṃ bālakṛṣṇaṃ gṛhaṃ svakīyāvāsamandiraṃ prāpaya naya nayasvetyarthaḥ⁵ | 'gatibuddhī' tyādinā dvikarmakatvam | tvamevetyatra tasyā eva tasminnanurāgadyotanārthaṃ evakāraḥ | ⁶ata eva tayoratra prādhānyena vakṣyamāṇavihāra-
sārasyam¹| itthamanena pūrvoktaprakāreṇa nandanideśataḥ nandasya nandagopasya nideśataḥ śāsanāt niyogāditi yāvat | ‘niyogaḥ syānnideśe'pi saṃyoge gumbhane'pi ce’ ti viśvaḥ| calitayoḥ kālindītaṭanivāsaṃ prati calitayorityarthaḥ²| rādhā nāma kācidgallavāṅganā, mādhavaḥ śrīkṛṣṇaḥ, tayordvayo rahaḥkelaya³ ekāntakrīḍāḥ yamunākūle kālindītaṭapradeśe kuñjāśca drumāśca kuñjadrumāḥ adhvani kuñjadrumāḥ adhvakuñjadrumāḥ, adhvakuñjadrumeṣu prati pratyadhvakuñjadrumam | ‘avyayaṃ vibhaktī⁴’ tyādinā padārthavīpsāyāmavyayībhāvaḥ | adhvani pratikuñjaṃ pratidrumamityarthaḥ | adhvanyapi ekāntakrīḍāssambhavantīti kaviprauḍhiḥ | atraikatra⁵ naikatyena krīḍāyāṃ anye jñāsyantīti bhiyā⁶ atiparicayādaruciriti⁷ nyāyaṃ manasi nidhāya vā⁸ vihārāṇāmabhyāsapravṛttisūcako⁹ vīpsārtha ityavagantavyam¹⁰ | kuñjo nāma latāgṛhaṃ tatra jayanti sarvotkarṣeṇa vartante | pāko'tra drākṣākhyaḥ, talakṣaṇaṃ tu--‘drākṣāpākassa vijñeyo bahirantaḥsphuradrasa¹¹’ iti | vṛttaṃ śārdūlavikrīḍitam | ‘sūryāśvairmasajastatāssaguravaśśārdūlavikrīḍitamiti¹²’ lakṣaṇāt ||
atha kaviḥ svakavitāyāḥ¹ bījaśuddhiṃ darśayan² cikīrṣitaṃ pratijānīte³—