Gita Govinda 1.4

1.4

anenaiva padanyāsāḥ kāmaṃ dhārāmadhucyutaḥ || bandhasyājaraṭhatvaṃ ca saukumāryamudāhṛtam | etena varjitā vāco rūkṣatvānna śrutikṣamāḥ || aujjvalyakāntirityahurguṇaṃ guṇavipaścitaḥ | purāṇacitrasthānīyaṃ tena vandhyaṃ kavervacaḥ||' iti | arthamadhuratvādilakṣaṇaṃ tu vāmane | tathā ca tatsūtrāṇi-'uktivaicitryaṃ mādhuryaṃ' 'apāruṣyaṃ saukumāryaṃ' 'paruṣe'rthe'pyapāruṣyaṃ | yathā mṛte yaśaḥśeṣa ityarthaḥ' 'dīptarasatvaṃ kāntatvam' iti |
bhaktajanamanorathapūraṇāya bhagavataḥ sadāvatāraparigraha itīhāpi mama mano'bhilaṣite bhagavatkelivarṇanarūpe karmaṇi, saṃbhāvitabahupratyūhanirākaraṇaṃ sa eva kariṣyatītyāśayena bhagavato'vatārāṇāmasaṃkhyatve'pi pradhānatayā daśāvatārapuraskāreṇaiva kṛṣṇastutiṃ kariṣyatītyādau mīnarūpaṃ stauti—pralayeti | gītasyāsya mālavarāgaḥ | rūpakatālaḥ | ‘tālalakṣaṇaṃ rūpake syāt’ iti saṃgītaratnākaraḥ | gītārthastu he keśava, jaya sarvotkarṣeṇa vartasva | nanu me sarvotkarṣeṇa vartane kutaḥ sāmarthyamityata āha—jagadīśèti | jagatāṃ caturdaśabhuvanānāmīśaḥ prabhuḥ | tathāca caturdaśabhuvananāthasya kathaṃ na sāmarthyamiti bhāvaḥ | tatra hetvantaramāha—he hare | harati bhaktānāṃ kleśamiti haristādṛśa | punaḥ kīdṛśa | dhṛtaṃ parigṛhītaṃ svecchayā mīnaśarīraṃ yena tādṛśa | etaddhruvapadaṃ pratipadamanuvartamānam | taduktam ‘dhruvatvācca dhruvo jñeyaḥ’ iti atra yadyapi kvacittanusaṃdhānamātramevānityaṃ tato'pi tiryagyonimīnādiśarīramayaṃ kimiti grā-
ito vāmanarūpaṃ stauti—dhṛteti | he keśava dhṛtavāmanarūpa, dhṛtaṃ vāmanasya kharvasya rūpaṃ yena tādṛśa, jaya | vāmanāvatāraprayojanamāha—chalayasīti |