Pramāṇa · Search · About · API

Gita Govinda 2.1

Rasamañjarī 2.1

Language
Sanskrit

2.1

nityamīnādyākṛtayaḥ kimiti mayā dhṛtā ityāśaṅkya avatārāṇāṃ prayojanamāha—vedānuddharate iti | vedānuddharate mīnarūpeṇa vedoddhāraṃ kurvate | punaḥ kīdṛśāya | jagadvahvanaṃ nivahate kacchaparūpeṇa dhārayate | punaḥ bhūgolṃ bhūmaṇḍalamudvibhrate varāharūpeṇodhrvaṃ prāpayate | punaḥ kīdṛśāya | daityaṃ hiraṇyakaśipuṃ narasiṃharūpeṇa dārayate vidārayate | punaḥ kiṃbhūtāya | baliṃ daityaṃ chalayate vāmanarūpeṇa vañcayate | punaḥ kīdṛśāya | kṣatrakṣayaṃ kurvate paraśurāmarūpeṇa durvṛttakṣatriyāṇāṃ nāśaṃ kurvate | punaḥ kīdṛśāya | paulastyaṃ rāvaṇaṃ śrīrāmacandrarūpeṇa jayate | punaḥ kīdṛśāya | halaṃ kalayate duṣṭanigrahāyāyudhatvena balabhadrarūpeṇa kalayate | kāruṇyaṃ kṛpāmātanvate buddharūpeṇa vistārayate | mlecchānkalkirūpena mūrcchayate nāśayate | ‘ākṛtiḥ kathitā rūpe sāmānyavapuṣorapi’ iti viśvaḥ |
12 ||
pūrvaṃ kelayo jayantītyuktaṃ keliśca nāyakotkarṣe vinā na saṃbhavati | tasmātsamastanāyakacūḍāmaṇerbhagavataḥ śrīkṛṣṇadevasya lokottaraguṇānvarṇayanneva maṅgalāntaramaṃthācarati—śriteti| gītasyāsya gurjarī rāgastālaśca pratimaṭhaḥ | gītārthastu he hare, jaya | jayajayetyādare dvivaṃcanam | idaṃ tu dhruvapadam | nāyakaguṇānāha—śriteti | śritamāśritaṃ kamalāyāḥ kucamaṇḍalaṃ yena | lakṣmīpriyatvena dhanāḍhyatvamapi sūcitam | ‘plutamātre pravṛttiḥ syādyatra tāle nirantaram | pratimaṭhaḥ sa vijñeyaḥ(?) sā gīyate rasaḥ ||’ kīdṛśa—dhṛteti | dhṛte kuṇḍale karṇābharaṇe yena tādṛśa | punaḥ kīdṛśa | kalitā dhṛtā lambitrā vanamālā manoharā caraṇaparyantāvalambinī puṣpamālā yena tādṛśa | etadviśeṣaṇadvayena sevyatvamuktam | ‘kamalā
punaḥ kīdṛśa | dinamaṇīti | dinamaṇeḥ sūryasya yanmaṇḍalaṃ tasya maṇḍana hārabhūta | tathāṃca ‘dhyeyaḥ sadā savitṛmaṇḍalamadhyavartī nārāyaṇaḥ sarasijāsanasaṃniviṣṭaḥ’ iti purāṇoktavacanāt | etena sthirasakhitvamuktam | punaḥ kīdṛśa | bhavaṃ saṃsāraṃ khaṇḍayatīti bhavakhaṇḍanaḥ pralayakartā tādṛśa | anena sāmarthyarūpo nāyakaguṇa uktaḥ | punaḥ kiṃbhūta | munijanānāṃ mānasaṃ cittaṃ tadeva mānasaṃ sarovaraviśeṣastatra haṃso marālaḥ | atra munijanamānasaṃ svacchatvādūṃsāśrayatvena ca sādhāraṇadharmeṇa mānasasarovaratvena nirūpitam | bhagavataśca munijanamānaseṣu samucitasthitiṃ matvā sādhāraṇadharmeṇa haṃsatvena nirūpaṇam | ‘mānasaṃ sarasi svānte’ iti viśvaḥ |

Linked texts (1)