Pramāṇa · Search · About · API

Gita Govinda 3.1

Rasamañjarī 3.1

Language
Sanskrit

3.1

etāvadgranthenābhidheyaprayojanakelivarṇanopayuktanāyakaguṇapratipādanapuraḥsarāṇi maṅgalāāni vidhāya kaviḥ śṛṅgārarasapradhānabhagavatkelivarṇanaṃ cikīrṣustatsaṃbhogāpekṣayā vipralambhasyotkṛṣṭatvādādau vipralambhaśṛṅgāravarṇanāya virahotkaṇṭhitarādhāyāścaritāni varṇayituṃ prastāvayati— vasanta iti | saṃbhogāpekṣayātra vipralambhasyotkarṣe prati tvālaṃkārikāḥ—‘saṃbhogavipralambhena vinā puṣṭiman(?) | kaṣāyite hi vastrādau bhūyānrāgo'bhijāyate’ iti | ślokārthastu—kācitsahacarī sakhī vasante sarasaṃ yathā syādevaṃ rādhāmidaṃ vakṣyamāṇamūce uvāca | kīdṛśīm | avayavairupalakṣitām | kīdṛśairavayavaiḥ | vāsantīkusumasukumāraiḥ mādhavīlatāpuṣpavatkomalaiḥ | punaḥ kīdṛśīm | kāntāre mahāraṇye bhramantīm | tatra hetugarbhaviṣeṣaṇamāha | bahuvihiteti | bahu vāraṃvāraṃ vihitaṃ kṛtaṃ kṛṣṇānusaraṇamanveṣaṇaṃ yayā tādṛśīm| atra hetugarbhaviśeṣaṇamāha | kaṃdarpeti | kaṃdarpajvareṇa janitā yā cintā tatkṛtā yā ākulatā tayā amandamadhikaṃ yathā syādevaṃ caladvādhāṃ pravardhamānapīḍām | avayavairityatra
kimbhūce ityata āha— laliteti | gītasyāsya vasantarāgaḥ | rūpakatālaḥ | gītārthastu he sakhi, iha sarasavasante śṛṅgārarasapradhāne hariḥ kṛṣṇo viharati krīḍati | krīḍāprakarṣamāha | nṛtyatīti | yuvatijanena saha nṛtyati | kīdṛśe vasante | virahijanasya viyogino janasya durante duḥkhyenāntaḥ samāptiryasya sa tasmin | ayaṃ vasanto virahiṇīdāruṇo na tu yuvatibhiḥ saha krīḍataḥ kṛṣṇasya tvaṃ virahiṇī | yadi kṛṣṇaṃ nānusariṣyasi tadā sa tavāpi duranto bhaviṣyatīti bhāvaḥ | idaṃ ca dhruvapadam | ‘samaṃ saha’ ityamaraḥ | vasantasya sarasatāmāha— laliteti | lalitā manoharā yā lavaṅgalatā tasyāḥ pariśīlanena saṃparkeṇa komalo mṛdulaḥ malayasamīro malayācalasaṃbandhī vāyuryatra tādṛśe | punaḥ kīdṛśe | madhukaranikareṇa bhramarasamūhena karambitā miśritā ye kokilāstaiḥ kūjitaḥ śabdayuktaḥ kṛtaḥ kuñja eva kuṭīro'lpakuṭī yatra tādṛśe | ‘samīramārutamarujjagatprāṇasamīraṇāḥ’ ityamaraḥ | ‘madhuvrato madhukaro madhuliṇmadhupālinaḥ’ iti ca | ‘stomaughanikaravrātavārasaṃghātasaṃcayāḥ’ ityapi | ‘miśrite'pi karambitam’ iti viśvaḥ | ‘alpā kuṭī kuṭīraḥ syāt’ iti ca |

Linked texts (1)