Arjuna and the Hunter 2.4.3
Traisargika 2.4.3
- Language
- Sanskrit
2.4.3
vigrahapratipādakamapīdaṃ vacanaṃ svapratipādyavigrahaphale prakṛtiprajābhūpālasandhvanubandhini durātmanāṃ dviṣatāmucchede pariṇāme sukhaṃ na vigrahamātraparyavasitamiti bhāvaḥ | kṣataujasāṃ vyathaka iti dyūtanikṛtisāditānāṃ mandaujasāṃ dviṣatāṃ dāruṇavigrahadvāreṇa vyathākāriṇītyarthaḥ | vigrahapratipādake vacasi vigrahāvinābhūte yānāsane ca vyajyete ityābhipretya bahuguṇa ityuktam | vigrahādīn guṇān sāmrājyasiddhayanuguṇatayā pratyāyayitum | praśastaṃ vīryaṃ sāmarthyamasyāstītyativīryavat tasmin | bhavatāpi śrutamidānīmidaṃ vacaḥ, tat kiṃ mayā tubhyamasya guṇavattvaṃ jñāpyata ityabhipretyāsminniti draupadīvacanasyāparokṣatāṃ dyotayati | kathamalpīyaso bahuguṇatvaṃ kathañcana mahattaraprayojanaparyavasāyitvamiti tatrāha — bheṣaja iveti | bhiṣagbhirauṣadhayogena vipāktimaṃ ghṛtarasāyanagulikādi bheṣajamucyate nauṣadhamātram | dṛṣṭānte'pi viśeṣaṇāni yojanīyāni | pariṇāmasukha iti | tiktakaṣāyādirasatayopayogasamaye duḥkhakare'pi pariṇāme pākaparyyāptau dhātusāmyasampādanena bala buddhivivardhanena ca sukhakara ityarthaḥ | garīyasīti mātrāniyamaṃ vinā yatheṣṭamupayoge durjaratara ityarthaḥ | kṣataujasāṃ vyathakaṃ iti kṣutpipāsādi- sāditasattvabalānāmupayogaprārambhe kṣutpipāsādipravardhanena bhayacalanakara ityarthaḥ | ativīryavatīti | paryāptamārogyaṃ janayituṃ praśastaśaktiyukta ityarthaḥ | alpīyasīti prasthamātre kākāṇikāmātre vetyarthaḥ |
Linked texts (1)
- Kirātārjunīya — Bhāravi, Sanskrit