The Great Epic of the Bhārata dynasty 2.5.4
Bhāratabhāvadīpa 2.5.4
- Language
- Sanskrit
2.5.4
na kevalaṃ jñātumeva kuśalaḥ kiṃ tu vaktumityāha | vakteti | vaktāpi samānādhikaraṇa evetyāha pragalbha iti | asambaddhapralāpī netyarthaḥ | yataḥ medhāvī ūhāpohakuśalaḥ | tādṛśopi smṛtimān | adhītaṃ na nāśitavānityarthaḥ | nayavit dāyavibhāgādivyavahāravit | kaviḥ anāgatadarśī | parāparavibhāgajñaḥ parāparayorśānakāṇḍakarmakāṇḍayoḥ vibhāgaḥ yathāyogyaṃ śiṣyeṣu vibhajanaṃ tajjñaḥ | yataḥ pramāṇakṛtaniścayaḥ pramāṇaṃ pratyakṣānumānāgamādi | tacca dvividhaṃ laukikamalaukikaṃ ca | ādyaṃ ghaṭavahnisvargādiviṣayam | dvitīyaṃ nirviśeṣātmavastutattvaviṣayam | tathā hi ahaṅkārādikamātmani suṣuptyādāvadṛṣṭatvānmithyeti tatra pratyakṣaṃ suptau nirviśeṣatvam | tathā draṣṭṛdṛśyau ekopādānakau bhāsyabhāsakatvāt śrotraśabdavat bhāsyabhāsakau ca dṛśyadraṣṭārau tasmādekopādānakau yau na tathā tau naikopādānakau yathā śabdaghrāṇāviti vyatirekato vā sādhyasiddhau satyām upādānopādeyayorabhedādṛṅmātravastutatvamiti siddhyati | anumānādapyātmano nirviśeṣatvaṃ ghaṭajñānaṃ paṭajñānamiti dṛśiviśeṣadarśanānubhavasya ghaṭākāśādivadaupādhikatvāt | tathāgamo'pi ātmano nirviśeṣatve prasiddhaḥ 'asthūlamanaṇu nirguṇaṃ niṣkriyam' ityādiḥ ||