Pramāṇa · Search · About · API

The Great Epic of the Bhārata dynasty 6.28.18.2

Bhāratabhāvadīpa 6.28.18.2

Language
Sanskrit

6.28.18.2

ye tu karmaṇi jñānakarmaṇi dṛśye jaḍe sadrūpeṇa sphuraṇarūpeṇa vānusyūtaṃ sarvabhramādhiṣṭhānam akarma avedyaṃ svaprakāśacaitanyaṃ paramārthadṛṣṭyā yaḥ paśyet, tathā akarmaṇi svaprakāśe dṛgvastuni kalpitaṃ karma dṛśyaṃ māyāmayaṃ na paramārthaṃ saditi yaḥ paśyati sa buddhimāniti, paramārthadarśitatvādvāstavaireva guṇaiḥ stūyata ityapi vyācakhyustadapyasaṅgatameva | karma kuru karma pravakṣyāmītyanuṣṭheyakarmaprastāve tattvajñānānavasarāt | nāpi “karturīpsitatamaṃ karma” iti pāribhāṣikyā karmasañjñayā dṛśyasya karmaśabdārthatvaṃ grahītuṃ śakyam | tasyā ghuṭibhādisañjñānāmivāgamārthanirṇayānarhatvāditi saṅkṣepaḥ | vastutastu ‘karmaṇo hi’ iti śloke karmavikarmākarmaṇāṃ gatiśabditaṃ paryavasānaṃ gahanatvādboddhavyamityupakṣiptaṃ tadvyākhyānaṃ karmaṇyakarma yaḥ paśyetsa manuṣyeṣu buddhimāniti | tathāhi | karmaṇi karmākarmavikarmarūpe akarma tadvaiparītyaṃ śāstrato dṛśyate | yathā kratuḥ karmaṇi śraddhāhīnasya kṛto'pyakṛta eva bhavatītyakarmaṇi paryavasyati | dāmbhikasya tu vikarmaṇi paryavasyati | yathoktaṃ ‘aśraddhayā hutaṃ dattaṃ tapastaptaṃ kṛtaṃ ca yat | asadityucyate pārtha na ca tatpretya no iha’ iti “catvāri karmāṇyabhayaṅkarāṇi bhayaṃ prayacchantyayathā kṛtāni | mānāgnihotramuta mānamaunaṃ mānenādhītamuta mānayajñaḥ |” iti ca | evamaudāsīnyamakarmāpi śaktasyārtaparitrāṇābhāvādvikarmaṇi paryavasyati | dīkṣitasya bhagavaddhyānādyāsaktasya vā svakāle pañcayajñādyakaraṇaṃ “dīkṣito na dadāti” ityādivacanāt ‘sarvadharmānparityajya’ ityādivacanācca karmaṇyeva paryavasyati |