Pramāṇa · Search · About · API

The Great Epic of the Bhārata dynasty 6.28.18.3

Bhāratabhāvadīpa 6.28.18.3

Language
Sanskrit

6.28.18.3

nityakarmakāle pratyavāyahetoranyasyāvihitasyākaraṇāt | evaṃ vikarmāpi hiṃsā “agnīṣomīyaṃ paśumālabheta” iti vacanādyajñe karmaiva bhavati saiva vṛthā naṣṭe paśau na karma | vidhyarthāniṣpatteḥ | nāpi vikarma kāmakāreṇākṛtatvāt | kintu pariśeṣātkṛtāpyakṛtaivetyakarmaṇi paryavasyati | evaṃ stenapramocanaṃ tatsayūthyānāṃ karmāpi rājño vikarma | “stenaḥ pramukto rājani pāpaṃ mārṣṭi” iti vacanāt tadeva yatīnāmupekṣaṇīyatvādakarma | evaṃ hiṃsāphalake satyādau dānaphalake'nṛtādau ca vikarmatvakarmatve bodhye | tasmātkarmākarmavikarmākhye karmaṇi akarma tadvaiparītyaṃ yaḥ paśyet sa kāryākāryavibhāgajño boddhavyānāmeṣāṃ prabodhāt buddhimānityucyate | tathā kiṃ karmeti śloke yatra kavīnāmapi moho'sti yayośca jñānamaśubhamokṣahetuste karmākarmaṇī pravakṣyāmītyupakṣiptaṃ tadvyākhyānam akarmaṇi ca karma yaḥ paśyetsa yukta iti | cakāro darśanadvayasamuccayārthaḥ | tena yo buddhimānyuktaśca sa eva kṛtsnakarmakṛt natvekaika ityapi jñeyam | tathāhi - akarmaṇi spandaśūnye kūṭasthe vastuni karma saspandaṃ bāhyaṃ viyadādi ābhyantaraṃ pramātrādikaṃ cādhārādheyabhāvena vā upādānopādeyabhāvena vā adhiṣṭhānādhyastabhāvena vā paśyantaḥ śāstravidaḥ karmāṇi kurvanti | tatrādyaḥ sāṅkhyaḥ asaṅge mayi saṅghātadharma eva sankartrādiravivekātsphaṭike lauhityamiva bhātīti manyate | dvitīyastu kanakakuṇḍalavadbrahmodbhavaṃ sarvaṃ brahmaiveti karma tatsādhanādikamahaṃ ca brahmaiveti bhāvayankaroti | etau yuktāvapyatibuddhimānapyayuktaḥ karoti, tasya sarvamasadeva bhavati natvaśubhamokṣāya |