The Great Epic of the Bhārata dynasty 6.28.18.4
Bhāratabhāvadīpa 6.28.18.4
- Language
- Sanskrit
6.28.18.4
“yo vā etadakṣaraṃ gārgyaviditvāsminloke yajati dadāti tapastapyate'pi bahūni varṣasahasrāṇyantavadevāsya tadbhavati” iti śruteḥ | yastu yukto'pi nirbuddhitvādakāryamapi karoti sa pratyaveti | pāpāśleṣanimittasyāparokṣajñānasyābhāvāt | anayoścāvidyāvidyāśabditayoḥ karmaparokṣajñānayoḥ samuccayaḥ śrūyate “vidyāṃ cāvidyāṃ ca” iti mantre | yadvā dvividhaṃ karmaṇi karmadarśanaṃ parokṣamaparokṣaṃ ca | tatrādyavān jñānakarmasamuccayānuṣṭhātā buddhimānucyate | aparokṣamapi dvividham | upāsyasākṣātkārarūpaṃ tattvasākṣātkārarūpaṃ ca | tatrādyamapi vyākṛtāvyākṛtarūpopāsyabhedena dvividham | tatrāpi vyākṛtaṃ sūtraṃ kāryam | taddarśī vigatadehāhaṅkāratvādyogaśāstre videha ucyate | avyākṛtaṃ kāraṇaṃ taddarśī prakṛtilaya ucyate | anayorupāsanayoḥ sambhavāsambhavasañjñayoḥ samuccayo vidhīyate “anyadevāhuḥ sambhavāt” ityādinā | soyaṃ yukta ityucyate | asyāpyagre kartavyamavaśiṣṭamastīti nāyamapi kṛtsnakarmakṛt | kintu yasya karmabādhenākarmadarśanaṃ mukhyamasti sa eva kṛtakṛtyatvānmukhyaḥ kṛtsnakarmakṛditi | eteṣvādyo manuṣyeṣu dehābhimāniṣveva buddhimānityakrāntadarśitvādakavireva | madhyamau krāntadarśināvapi tattvaviṣaye mūḍhatvātkavayo'pyatra mohitā ityuktau | etayorvyavadhānenāśubhānmuktiḥ | uttamastu jīvannevāśubhānmukta iti ślokārthaḥ pratibhāti | “vyākhyāturapi me nāsti bhāṣyakāreṇa tulyatā | guhāvadyotino'pyasti kiṃ dīpasyārkatulyatā” | yadvā karmākarmaṇī vaktavyatvena boddhavyatvena copakṣipyātra tayorlakṣaṇapradarśanamucitam |