The Great Epic of the Bhārata dynasty 6.29.28.1

6.29.28.1

yatendriyeti | yasminkasmiṃścitsthūle viṣaye sūrye tadraśmiṣu vā viṣṇupratimāyāṃ vā'nāhatadhvanau vānyatra vā cakṣurādyanyatamadvārā mano dhārayet | tacca manastadviṣayākāratāṃ prāptaṃ tatraiva sthirābhyāsena viśrāntaṃ svadehamapi na paśyati seyaṃ mahāvidehā nāma dhāraṇā | asyāṃ siddhāyāmindriyagaṇaḥ svaṃ svaṃ viṣayaṃ na tu gṛhṇāti | so'yaṃ bahirviṣayapratyāhāraḥ pūrvoktastvāntara iti bhedaḥ | ataeva tayostulyaphalatvaṃ sūtritam “tataḥ kṣīyate prakāśāvaraṇam” iti | tataḥ abhyantarapratyāhārāt | tathā bahirakalpitā vṛttirmahāvidehā tatsaṃyamātprakāśāvaraṇakṣaya iti | yadā cittaṃ dehamavismṛtyaiva haṭhena puraḥsthitamūrtyādyākāraṃ kriyate tadā sā cittasya mūrtyākāratārūpā vṛttiḥ kalpitā | yadā tu niravaśeṣeṇa dehaṃ vismṛtya cetaḥ kevalaṃ dhyeyākāramātraṃ bhavati tadā sā mahāvidehā nāma dhāraṇā | tasyā api phalaṃ tadeva | tatsaṃyamāttasyāṃ cetaso nigrahātprakāśāvaraṇakṣayo bhavati soyaṃ bāhyaviṣayaḥ samādhiḥ | vitarkākhyo dvividhaḥ savitarkanirvitarkabhedāt | tatrādyasya lakṣaṇaṃ sūtritaṃ “śabdārthajñānavikalpaiḥ saṅkīrṇā savitarkā” iti | savitarkā nāma samāpattiḥ samādhirityarthaḥ | yadā viṣṇupratimādau pūrvāparānusandhānena śabdārthollekhena ca bhāvanā pravartate tadā savitarkā samāpattiḥ | asminnevālambane pūrvāparānanusandhānena śabdārthollekhanamantareṇa bhāvanā pravartate tadā nirvitarkā nāma samāpattiḥ |