Abhijnanasakuntalam 1.20.5
Mitabhāṣiṇī 1.20.5
- Language
- Sanskrit
1.20.5
priyaṃvadeti | yadi ātithya kṛtameva manyate bhavatā 'tena hi' tataśca 'prakṛṣṭābhicchāyābhi ' sevite deśe 'śītalāyām asyāṃ saptaparṇavṛkṣasya' vedikāyā mūlābandhanabhittau 'muhūrta ka' kṣaṇamātram 'upaviśya āryya ' mānyo bhavān pariśramasya pathiklānte 'vinoda' 'lāghavaṃ ' 'karotu' [ pracchāya iti bahuvrīhi | prakṛṣṭā chāyā iti prādisamāse tu pracchāyā iti syāt ] | rājeti | 'nūna' niścita 'yūyamapi anena vṛkṣase canarūpeṇa karmaṇā pariśrāntā jātakhedā | tat yūyamapi upaviśya śramanodanaṃ kuruta | anasūyeti | 'sakhi mamāpi kautūhalaṃ' nirṇayekautukam 'asti' | atha takaṃ mayi api āste | 'enaṃ' 'tāvata' imaṃ janameva 'pṛcchāmi' | [ prakāśa spaṣṭam uccai rājānaṃ prati āha ] 'ārye'ṇa bhavato 'madhurālāpena' madhuravacasā 'janita' utpādita yo 'viśrambha' viśvāsa ['sabhau viśrambhaviśvāsau' ityamara ] sa 'māṃ mantrayate' mantraṇakarmaṇi, vākyaprayoge niyojayati | viśvāsina preritā avaśā bravīmi, dhṛṣṭatāṃ marṣaya iti bhāva | 'ārye'ṇa katama 'prasiddhe ṣu candrasūryyādiprabhaveṣu kovā 'rājarṣīṇāṃ vaṃśa alaṅkriyate' janmanā bhūṣyate | pañcālaśūrasenādiṣu 'katamo deśa' etanmulakaṇa 'viraheṇa' bhavadadarśanena 'paryutsukā' utkaṇṭhitā 'janā' yasmin tādṛśa kriyate | prajārañjanāt anvarthanāmā rājāsi | 'kiṃ' 'nimittaṃ vā kasmāt vā nimittāt 'sukumārataro'pi' atimṛdurapi 'ātmā' bhavato deha ['ātmā dehamanī brahmasvabhāvadhṛtibuddhiṣu | prayatna cāpi" iti viśva ] 'tapovanasya' ya pariśrama' āgamanakleśa' tasya padaṃ' sthānam 'upanītaḥ' prāpita | āgamanakle śasvīkāramā ko hetu |
Linked texts (1)
- Abhijñānaśākuntala — Kālidāsa, Sanskrit