Pramāṇa · Search · About · API

Abhijnanasakuntalam 1.20.7

Mitabhāṣiṇī 1.20.7

Language
Sanskrit

1.20.7

"yuvām avetha, kimapi hṛdaye kṛtvā mantrayethe"—You alone know with what 2 āṣṭā &c —abhi + artha + ṇyac bhāve striyām = abhyarthanā prayer, 3 (a) śāśvate-—śāśvata is an avyaya meaning sadā | "punaḥ sadārthayoḥ śāśvata" ityamaraḥ | śāśvat bhavam iti śāśvat + aṇa =śāśvatam perpetual nityam | "śāśvatastu dhruvo nityasadātanasanātanā" ityamara | The maxim "avyayānā bhamātre rule “kālāt ṭhañ” as we see in the rule 'yeṣāñca virodha, śāśvatikaḥ' | "bhāṣyakāravacanaprāmāṇyādaṇ pratyaya ṭhañā ca samāveśa" | Hence the two forms śāśvata with aṇa and śāśvatika with ṭhaña (by nipātana in the rule “yeṣāñca virodha śāśvatika”)| Cp also our notes on 'śāśvato samā” in Uttara. Act. II (b) brahmaṇi—brahman here stands for brahmacaryaṃ | (tapas) which enjoins celibacy 'brahma tattvantapovede na dvayo puṃsi vedhasi' iti medinī | The anasūyeti | asti ko'pi kauśika iti gotranāmadheya nāma yasya tādṛśa gotranāmnā kauśika iti khyāta 'mahāprabhāva' prabhūtapratāpa rājaḥ ṛṣiriva | ṛṣiriva kaścidrājāsti gotreṇa kauśika nāmnā ca | anasūyeti | ta kauśikam āvayo priyasarūyā śakuntalayā prabhavam' utpattisthānam 'avagaccha' jānīhi | 'ujjhitāyā ' vyaktāyā asyā śarīrasya savarddhanādibhi poṣaṇādibhi karmabhi tātakāśyapa asyā pitā' jāta [ "sapitā yastu poṣaka " iti] | rājeti | ujjhitaśabdo bhavatyā prayukta | tena me kautūhalaṃ kautuka janitam 'āmūlāt' āmūlam ādita ārabhya 'śrotumicchāmi' |

Linked texts (1)