Abhijnanasakuntalam 2.15.5
Mitabhāṣiṇī 2.15.5
- Language
- Sanskrit
2.15.5
There तय stands for तयप् ie. तयप् प्रत्ययान्त words So तय includes katipaya if katipaya is tayap pratyayānta, and then katipaya needs taken as sakhyā | "aniyatasakhyāvācino cet sakhyākāryya syāt tarhi bahugaṇayoreva"-Jınendra Bhikshu "bhūryyādīnā nivṛttyatha sakhyāsajñā vidhīyate"-Vrittıkara, 'katipayaśabdā na sakhyā"-Ibıd Hence katipayā rātraya samāhṛtā iti katipayarātri + aca samāsānta = katipayarātra in the masculine by the rule 'rātrāhrāhā pusi" | "sakhyāpūrvva rātra klībam" attached by yogavibhāga from the rule "aca pratyanvavapūrvāt sāmaloma" and not by "aha'sarvva kadeśasa khyātapuṇyāccarātre | Prof Gajendrgadkar adopts these details except he prefers कतिपया रात्रय यस्मिन् स Comp "सायन्तन सवनकर्मणि" (Act III) Hence the compound katipayā rātraya' samāhatā must make a dvigu of katipayā and rātraya. daśakokilam | In a tatpuruṣa the rule "taddhitārthottarapadasamāhāre ca" does not mean sakhyā eva samasyate samāhāre but sakhyā samasyatesamāhāre eva | singular “anyatrāpi ca dṛśyate • dīrghasatra samārāva abhāva | tadetat sarvaṃ yogavibhāga kṛtvā sādhayanti”—Vrittikara (e) sārathi &c —sārathinā dvitīya or sārathirdvitīyo yasya tena | 4 अनुकूला—अनुगता कूलम् towards the shore, i e favourable 5 Reading—“anukūlo galahasta ” is proverbial ( laukikokti ) |
Linked texts (1)
- Abhijñānaśākuntala — Kālidāsa, Sanskrit