Pramāṇa · Search · About · API

Abhijnanasakuntalam 2.19

Mitabhāṣiṇī 2.19

Language
Sanskrit

2.19

capala iti | 'aya baṭu' māghavaṅgaḥ 'capalaḥ' vācālaḥ | 'kadācit' kadāpi 'asmāka prārthanāṃ' śakuntalābhilāṣam 'anta purebhya' anta purasthitābhyo devībhya [ tādrthyāt tācchadyāma | sampradāne caturthī ] 'kathayet' śaṃseta [ sambhāvanāyāṃ liṅ ] | 'bhavatu evam' īdṛśam 'ena' vidūṣaka 'vatsye' kathayiṣyāmi | evamuktā ena vañcayāmi | 'vayasya ṛṣīṇā yat gaurava' mahimā tasmāt heto aham 'āśrama gacchāmi | na khalu satyameva mama tāpasakanyāyām 'abhilāṣo vartate' | kveti | anvayaḥ-sakhe vaya kva, mṛgaśāvai samam edhita parokṣamanmatho jana kva -paśya | parihāsavijalpitaṃ vaca paramārthena na gṛhyatām | vyākhyā-'sakhe' vayasya mādhavya 'vaya' rājacakravarttina 'kva' kuva varttāmahe, 'mṛgaśāvai ' hariṇaśiśubhi 'sama' saha 'edhita ' pravṛddha 'parokṣa ' atīndriya 'manmatha kāmī yasya tathāvidha' aviditamadanavedano 'jana' śakuntalārūpā vyakti' kva' kuva vartate 'paśya' nipuṇa vibhāvaya [darśa nameva jñānamātram ] | vākyayormahadvattara kṛta prahvaya iti dvau kyaśabdau sūcayata | yadyeva kimida jalpita bhavatā ityāha-'parihāsena' kautukena 'vijalpita vividha 'vaca' paramārthe'na' satyena satyarūpeṇa 'na gṛhyatā' na nirṇīyatām | {"samamedhita" [rā- vi-, ma-] - "saha saṃvṛddhita" [ta, nyā|] | "vijalpita" [rā-, vi-, ma-] - "vipralambhita" [ta-, nyā-] ] ||
1 वटु-Literally is a Brahman boy Compare "वटुपरिषदं as in "nivāryatām āli kimapyayaṃ vaṭu " "ki re vaṭuritthadhicipasi" &c2 (a) ṛṣigauravāta-ṛṣiṣugauravam ṛṣigauravam regard for the sages 4 Reading—vikalpitama means viruddha kalpitam stated other-

Linked texts (1)