Pramāṇa · Search · About · API

Abhijnanasakuntalam 2.2.1

Mitabhāṣiṇī 2.2.1

Language
Sanskrit

2.2.1

snigdhamiti| anvayaḥ—anyato'pi nayane prerayantyā tayā snigdhaṃ vīkṣitam (iti) yata, nitambayo gurutayā vilāsādiva mandaṃ jātaṃ ( iti ) ca yat, mā gā ityāparuddhayā sā sakhī sāsūyam uktā (iti) api yat, tat sarva matparāyaṇa kila | aho kāmī svatāṃ paśyati| vyākhyā—viḍambanāmeva prapañcayati | 'anyato'pi' matta anyasmin api vastuni 'nayane prerayantyā' pātayantyā 'tayā' śakuntalayā 'snigdhaṃ sundha vīkṣita' dṛṣṭam iti 'yat' prakṛtyā snigdha tasya yat vīkṣaṇam ityartha—'nitambayo gurutayā' durvahatvāt ityarthaṃ [hetau 3yā] 'vilāsādiva' bhāvavyañjakaceṣṭayā iva [hetau, lyablope vā 5mī ] 'manda' dhīra 'yāta' calitam iti ca yat, 'mā gā' mā yāhi asmāt sthānāt 'iti' anena prakāreṇa 'uparuddhayā' nivāritayā śakuntalayā 'sā sakhī' priyaṃvadā 'sāsūya' sakopam 'uktā' "kiṃ nimittam" iti doṣāviṣkārapūrvakaṃ kathitā, iti 'api yat,' 'tat sarvaṃ matparāyaṇa kila, madāśrita' māmeva viṣayīkṛtya kṛtama, iti na sadṛdhe ityalokaṃ vā [kila ityarucau | "vārttāyāmaharucau kila" ityamaraḥ | anīke ca kila] | 'aho' āścarya 'kāmī' kāmopahatacitto jana 'svatām' ātmīyatāṃ svaviṣayatām ["svo jñātāvātmani svaṃ triṣvātmīye sve'striyāṃ dhana" ityamara ] 'paśyati' | snigdhavīkṣaṇa mandagamanañca svabhāva | sakhyāmapi pratikūlācaraṇāt paruṣabhāṣaṇam | atra kutrāpi nāha kāraṇam | ahantu manye matkṛte eva etat sarvam | dhik svārthacintā kāminām || [ "prerayantyā" ( ta-, nyā-, ma- ]—"preṣayantyā" [ rā-, vi- ] || "kāmī svatāṃ" [ rā-, vi-, ma- ]—"kāma svatāṃ" [ ta, nya ] ] ||

Linked texts (1)