Abhijnanasakuntalam 3.13
Mitabhāṣiṇī 3.13
- Language
- Sanskrit
3.13
aryāmati| anvayaḥ—he bhīru yata avadhīraṇāṃ viśaṅkase, sa ayaṃta saṅgotsukaḥ tiṣṭhati| prārthayitā śriyaṃ labheta vā na vā| īpsita śriyā, durāpa katha bhavet| vyākhyā—he 'bhīru' bhayaśīle [ 'ūṅ cata' ityūṅ| savuṅiṅṅas ] 'yato' yasmāt janāt 'avadhīrathām' avajñāṃ 'viśaṅkase sa ayaṃ malakṣaṇo jana 'te' tava 'saṅgame' samāgame 'utsuka' utkaṇṭha 'tiṣṭhati'| 'prārthayitā' arthī jana 'śriyaṃ' lakṣmī labheta vā na vā' prāpnuyāt nāpi vā prāpnuyāt [ śaki liṅ]| īpsita prāpnumiṣṭo jana. 'śriyā' lakṣmyā sambandhai| [ yadvā—'śriyā' iti anukte karttari tṛtīyā| 'na loka—" iti karttṛṣaṣṭhyā eva niṣedha ] 'durāpa' duṣprāpa kṛcchralabhya. [ karmaṇi khan] 'katha bhavet' na kathamapi| lakṣmyaiyat prītā sadā eva lakṣmīlābho bhavati| eva tvayā samāgama sarvathaiva anugraha, samāgameprārthinau kasvāmavajānātu iti bhāva |
ayati | 'yātmano guṇāna avamāmayati' avajñanāti yā tatsaṃbuḍi| 'śarīrasya nirvāpayitrī' prītipradāṃ 'śāradīṃ' śaratkālasambanvinīṃ 'prodāṃ' 'jyotsnāṃ' candrikāṃ 'ka idānīṃ pañcāntena' basanāñcalena 'vārayati' | na ko'pi| sa rājā kathamapi tvāṃ nāvadhīrayet ityarthaḥ | idānīmiti vākyālaṅkāre | ["idānīṃ vākyabhūṣāyāṃ sampratyarthe hyahani" iti medinī || 'paṭāntena' ( rā-, vi-, ma-) - "ātaparvaṇa" (ta-, nyā )] || niyojiteti | 'idānīṃ niyojitā' gītaracane vyāpāritā 'asmi' |
Linked texts (2)
- Abhijñānaśākuntala — Kālidāsa, Sanskrit
- Subhāṣitaratnabhāṇḍāgāra — Kāśīnātha Pāṇḍuraṅga Paraba 1886, Sanskrit