Pramāṇa · Search · About · API

Abhijnanasakuntalam 3.20

Mitabhāṣiṇī 3.20

Language
Sanskrit

3.20

vyajana tat 'sañcālayāmi kim'? uta' athavā he karabhoru' karabha dābhindūrapaṣi'| karabha iva ūrūyasyā tatsambuddhi ( "ūrattarapadādaupamye' ityuṅ‌niyamaḥ | mubuddhe hrasvaśca) | 'te padmamitra taptau' raktau 'caraṇau aṅke' utsaṅge 'nidhāya' sthāpayitvā 'yathāsukha' sukha yathā bhavati tathā 'saṃ vāhayāmi' mard‌nena vinītakhedau karomi iti ārādhayitu sevāpradakṣa [ "śīkarai" | ta-, nyā-) 'śītalai" (rā-, vi- ma- ) | ' vinodibhi "(rā-, vi-ma- ) ' vimarddibhi" (ta nyā-) || "vāta' (ta-nyā-) "vātān" (rā- vi- ma- ) || 'sañcālayāmi" (ta- nyā-) "sañcālyāmi' (rā- vi- ma- ) || "hatasta" (ta- nyā-) 'dūta' ' (rā- vi- ma- ), ||
neti | 'mānanīyeṣu pūjyārheṣu bhavādṛśeṣu viṣaye 'ātmāna na aparādhayasyāmi' | sevānumanyā iti bhāva ( ātmī aparādhayati iti ṇyantatvāt sau "gativṛddhi-''ityādikartuḥ karmasaṃjñā ) ||
1 ārādhayitā—ā + rādh + ṇic, svārthe + tṛn sādhukāriṇi katṛri The sapanīka prātā kāmadudhā hi mā' Ragnu
pṛṣata"| (b) dama &c—duma + vi + nud + ṇic + ṇini karttari tācchīlye| [c] sañcālaya.mi—sam + cala + ṇic + laṭ mi| (d) nalinī &c—tantradvayaṃ is "manibandhādākaniṣṭha karasya karabho bahi' ityamara | Here karama is, by tranference of epithets=karabhatulyaḥ| karabha ūrūyasyā gives karabha + ūru + ṅaṅ tatsa buddhiḥ | (f) yathāsukham—sukhasya anatikramo yasmin karmaṇi tat yathā tathā| (g) सं वाहयामि—सम् + वह + णिच्, here means 'to shampoo' (h) उत—Introduces an alternative (विकल्पे) व्ययः। (i) पद्मनाथौ— "upamānāni sāmānyavacane' iti samāsa : The feet were red (tāmrā without

Linked texts (1)