Pramāṇa · Search · About · API

Abhijnanasakuntalam 3.8.1

Mitabhāṣiṇī 3.8.1

Language
Sanskrit

3.8.1

('sabhil ṣa nirvaṇya' maspṛha vilokya vicintya' dhyātvā samādhatta ) 'athavā' pakṣāntare' sandehena' saśayena kṛtam alam [ kṛtamiti vyarthārtha' avyayam | "sābhilāṣa nirvaṇya" ( rā-, ta-, nyā-, ma )--vicintya (vi) || staneti | anvaya - priyāyā sābādha stananyastośīra praśithilamṛṇālaikavalayam ida vapu kimapi kamanīyam | yuvatiṣu manasijanidāghaprasarayo tāpa sama kāma, grīṣmasya aparādha tu eva subhaga na | vyākhyā-priyāyā' śakuntalāyā' sābādhayā' por̤ayā saha vartamānam, ataeva 'stanayo nyastam' arpitam 'uśīra' varamūlānulepo yasmin, tathokta "praśithilam' atiślatha 'mṛṇālasya' visasya ekam eva valaya kaṅkaṇa 'yasmin' tat tathoktam 'ida' dṛśyamāna 'vapu' śaraura 'kimapi' anirvacanīya yathātathā 'kamanīya' manoharam | 'yuvatiṣu' striyeṣu 'manasijasya' manmathasya kāmasya ( "tatpuruṣe kṛti bahulam" iti saptamyā aluk ) 'nidāghaprasarasya' grauṣmadhikasya ca 'tāpa' jyāla sama kāma' tulya dṛśyāpattavyena | yadyasya nidāghasya vyaparādham' aparādha (napusaki bhāve kta ) tu yoṣatkṛta atikrama puna evam' īdṛśa subhaga' sundara na' | kāmatāpāt kamanīyatāṅgaṅgati śakuntalāyā kāmaja eva ya tāpa na nidāghaja | tadāha "athavā kṛta mandehaina"| [ "śithila" ( ta-, vyā-, ma )—"praśithila' ( rā-, vi, ) || "kimapi kamanīya " ( rā-, vi )— 'tadapi kasana ya" (ta-, vyā ma- ) ||

Linked texts (1)