Pramāṇa · Search · About · API

Abhijnanasakuntalam 3.8.3

Mitabhāṣiṇī 3.8.3

Language
Sanskrit

3.8.3

vikāraṃ'ti| paramārthaṃ' paramārthaṃ sattvam| sattvata svarūpata | vikriyate anyathāpādyate anena iti vikāra vikṛtikārakam 'ajñātvā pratikārasya' pratikriyāyā 'anārambha khalu' ananuṣṭhānameva prāpnoti| ajñāte roge kimauṣadham ityartha' | anasūyeti| madīyastarkaḥ sandehaḥ—api kāmajā pīḍā asyā—ityevarūpaḥ anasūyāmapi anugataḥ prāptaḥ| anasūyāyā api ayameva sandeho jātaḥ| 'me' mama darśanam anumānaṃ svābhā ātmanaḥ abhiprāyaḥ abhilāṣaḥ tena tadanusāreṇa 'na hi' naiva| eva—cātmābhiprāyasambhāviteṣṭajanacittavṛttiḥ prārthayitā viḍambyate iti yat prāk mayā uktaṃ tadasatyam| anyathā kathamanasūyā api tathaiva manyate ? balavāniti| me abhiniveśaḥ yatnaḥ balavān khalu asti hi me gopanecchā prabalā| idānīmapi adhunā eva munirvandhaṃ pṛṣṭā api etayoḥ [sakhi ṣaṣṭhī] sahasā atarkitameva nivedayituṃ vijñāpayituṃ na śaknomi| sakhīti| sakhi śakuntale eṣā anasūyā suṣṭhu yuktaṃ bhaṇati bhāṣate| yāvat yātaṅka' vyādhiṃ kimupekṣase kathamavajānāsi| ["viṣaṃ vyādhirupekṣita" ]| khalu' pratidinameva aṅge' kapolādibhiḥ parihīyase hīnā bhavasi| vyādhinā 'ṅgāni te śuṣyanti| kevala lāvaṇyamayī lālityapūrṇā chāyā kāntiḥ tvāṃ na muñcati| ["sakhi suṣṭhu" (vi)—"sakhi śakuntale suṣṭha" (rā- ma)-"suṣṭhu". (ta- mgā-) ]|

Linked texts (1)