Pramāṇa · Search · About · API

Abhijnanasakuntalam 4.1.3

Mitabhāṣiṇī 4.1.3

Language
Sanskrit

4.1.3

1 (a) pūjārhe—pūjāmarhati iti pūjā + arha + aca karttari = pūjāha deserving worship tasmin | viṣaye saptamī | (b) aparāddhā—apa + rādha + kta karttari striyām | The root is akarmaka and takes karttari kta by the rule “gatyarthākarmaka =” | (c) śūnyahṛdayā = Her mind is with gaccheti| ‘ena’ durvāsasa pādayo’ caraṇayo’ (avaccheda saptamī | keśeṣu gṛhītvā cauraṃ tāḍayati iti yathā| rāghavastu “dvitīyārthe saptamī” ityāha| tadaprayojanama ) 'praṇamya’ āpāda natvā ityartha ‘nivarttaya' ḍaṭaña pratyānaya | yāvat’ avadhau | yāvat sa pratyāgacchati tāvat ‘aham' adya' ' durvācatādika pūjādravyam 'udaka' jalañca samāhṛtya 'upakalpayāmi' pūjopahāra racayāmi [yāvadvayoge bhaviṣyati laṭ ]| aho iti| 'aho ityādige| ‘āvegena’ durvāsovṛttāntāt jātena sambhrameṇa “skhalantayā gatyā' (hetau tṛtīyā ) ‘me'| agrañcāsau hastaśca 'agrahasta' hastāgrabhāga aṅga lya ityartha (karmadhā—) “hastāgrāgrahastādayo guṇaguṇinorbhedābhedābhyām” iti vāmana ) tasmāt ‘puṣyabhājana bhraṣṭa’ puṣpāṇi ca bhūmo patitāni | durnimittametat aśubhasūcakam | ‘puṣpāṇā’ bhūpatitānām ‘uccaya’ saṅgraham (“uccayaścā pratiṣedho vaktavya ” iti ghañ niṣedhāt ac bhāve ) 'rupayati' abhinayati | 1 arghyodakam—arghyañca udakañca tayo samāhāra | Or arghyasahitam udakam | śākapārthivādvi—| “āpa kṣīra kuśāgrañca dadhi sarpi sataṇḍulam| yava siddhārthakañcaiva aṣṭāṅgo'rdha prakīrttita ||” siddhārthaka śvesasarṣapa | 2 padāntara —anyata pada padāntaram next step nityasamāsa of the mayūravyasakādi class, tasmina |

Linked texts (1)