Pramāṇa · Search · About · API

Abhijnanasakuntalam 5.1

Mitabhāṣiṇī 5.1

Language
Sanskrit

5.1

abhiveti | anvaya —he madhukara, abhinavamadhulolupastvaṃ cūtasañjarīṃ tathā paricumbya kamalavasatimātranirvṛta san kathamenā vismṛto'si | vyākhyā—he 'madhukara' bhramara [bho rājan iti vyaṅgam ] 'abhinavasya' nūtanasya anāsvāditarasasya ityartha 'madhuna' pupparasasya [ praṇayarasasya iti vyaṅgam ] 'lolupa' abhilāṣī 'tvaṃ cūtasya' sahakārasya 'mañjarīṃ navajātām anāsvāditarasa sukulam [navayauvanāṃ mām iti vyaṅgam ] 'tathā' tena prakārena bhāvaprakarṣapūrvaka mityarthaṃ 'paricumbya' upabhujya 'kamale' praphulle padme [ gataprāyayauvanāyā devyā vasusatyām iti vyaṅgam ] 'vasatimātreṇa' vāsamātreṇa [devīsāhacaryya mātreṇa iti vyaṅgam || mayūravya sakādi | 'na.nena samāsa | ayantu samasyate eva" iti bhojokkarītyā samāsa ] 'nirvṛta' sukhita san 'katha' kimartham 'enāṃ cūtasañjarīm' [mām iti vyaṅgam ] 'vismṛto'si' na smarasi [gauṇāhattyā gatyarthatvāt karttarikta ] | rājeti | 'rāgasya' prīte 'parivāha' nirgamanam asti yasyā tādṛśī, 'rāga' prīti parivāhayati' samantāt nisārayati yā tādṛśī vā, 'gīti' | atra gāyikāyā bhāva spaṣṭamupalabhyate ityartha | vidūṣaka iti | 'akṣarāṇām artha' gūḍho'bhisandhi 'avagata' jñāta 'kima' ?
construction is śikhaṇḍake gṛhītasya not śikhaṇḍake tāḍyamānasya | (e) apsarasā "āpa sumanaso varṣā apsarāścakatā samā | ete priyā bahulaṃsārekatve'pyāptaratadyam|" ekā apsarā, ekā sikatā — are seen in the Bhashya (d) vītarāgasya—vīta vigata rāga viṣayavāsanā yasya tasya | (e) mokṣa — mokṣa + ṇic svārthe (curādi) + aca or ghaña bhāve—mokṣa release also emancipation 3 nāgarika &c. — nagare niyukta or bhava iti nagara + ṭhak or ṭhañ = nāgarika in ridicule Thus 'nāgarikavṛttyeti tripatākasya madhyama tarjanībhyā vakrābhyāmadho-

Linked texts (1)