Abhijnanasakuntalam 5.5.2
Mitabhāṣiṇī 5.5.2
- Language
- Sanskrit
5.5.2
1 (a) ākaṇya̍-ā samyak karṇena gṛhītvā iti ā + karṇa + ṇic + lyap | karṇena gṛhṇāti karṇayati is like śīrṣeṇa snāyati śīrṣayati &c-See Ante. under iṣṭajanaviraha | But duṣyanta does not recollect iṣṭajanaviraha in para pāvana śrutasṛṣervilokāya ma | babhūva mādhava ||"-Raghu 2 (a) चेतसा - All स्मरण is चेतसा । Why then mention citta (svata ) smarati, ma tu na smarati | (b) jananāntara &c - suhṛdayasya bhāvā iti rule "hṛdayasya hṛt lekhayadaṇlāseṣu" | If however we say suhṛdo bhāvā sense bhāva or karma by the rule "hāthanāntyuvādibhya ṣṇaṇ" | The vṛttikāra ( mayūravya sakādi | tasya sau hṛdāni | tāni | Words of the mayūravā sakādi kañcukīti | antaḥpurarakṣāmu niyukto vṛddhā brāhmaṇaḥ kañcukīti kathyate | 'aho' khede idṛśīmavasthām' evambidhāṃ daśā 'pratipanno'smi' prāpto'smi | jarāyasta iti khedaḥ | ācāra iti | anvayaḥ-rājñā avarodhagṛheṣu adhikṛtena mayā ācāra iti yā vaitrayaṣṭigṛhītā, sā eva bahutithe kāle gate prasthānavikalavaganamaṃma avalambanārthā jātā vyākhyā-'rājña' pauravasya nṛpate 'avarodhagṛheṣu antaḥpuramandireṣu 'adhikṛtena' niyukte na mayā ācāra iti adhikāracihnamita heto ( iti = hetau avyayam ) 'yā' vaitrayaṣṭi " vaitasadaṇḍa 'gṛhītā' svīkṛtā, rakṣākarmaṇi niyuktā jano daṇḍa gṛhṇīyāta iti hetau yo daṇḍo mayā gṛhītaḥ 'sā eva' ācāragṛhītā yaṣṭiḥ, bahūnā pūraṇī 'bahutithe' [ pūraṇe ḍaṭ |
Linked texts (1)
- Abhijñānaśākuntala — Kālidāsa, Sanskrit