Abhijnanasakuntalam 6.1.1
Mitabhāṣiṇī 6.1.1
- Language
- Sanskrit
6.1.1
ubhāviti | 'āvruta' bhaginīpatirbhagavān (prasādanākiraṃ pa : nāsau vastuta eva tayorbhaginīpati | “bhaginīpatirāvṛtta' ityamara ) 'yadājñāpayati' tadeva kurvaḥ | nāvapara madhye prativabhrova | 'kathaya' yathāruci vada iti puruṣa prati| puruṣa iti| udgilati ṣṭhatīmati 'udgāla' baḍiśam (gu ityetasya ghañi rūpam | pakṣe udgalaḥ) | 'jālam udgālaya ādi' yeṣāṃ tai 'upāyai = ṭasbānāma' ātmīyānā 'bharaṇaṃ' varttana 'karomi' | śyāla iti| 'idānīṃ' vākabhūṣāyām | 'viśuddha ' hisādidoṣavarjita 'ājīva jīvanopāya ? upahāsa eṣa | hiṃsādimiṣṭeṣṭa ājīva ityabhiprāya | puruṣa iti| he 'bhartta' svāmin nagarapāla 'eva' mā bhaṇa' kathaya| ājīvaṃ mā ninda| anvayaḥ-yat kila vinindita karma sahaja, tat na hi vivarjanīyama, śrotriya anukampāmṛdurapi paśumāraṇakarmadāruṇa| vyākhyā-yat kila vininditaṃ gahyaṃ karma sahaja janmanā saha jāta, jātiniṣṭhamityartha 'tat na hi' naiva vivarja nīya tyājyama| 'śrotriyo' vaidika, vedoktakarma nirato brāhmaṇa ityatha 'anukampayā' karuṇayā 'mṛdurapi' komalo'pi san 'paśūnā' prāṇinā' yata 'māraṇa' ghāta yajñā vadhaḥ, tena 'karmaṇā' tadanuṣṭhānena 'dāruṇa ghoro bhavati| yathā śrotriyeṇa jātigatā paśuhatyā ninditāpi na tyajyate tathā mayāpi matsyabandhanam| etena nāpyasau nindā na cāham| ["mṛdura pa" (ta, vi-, nyā- )-"mṛdureva' (rā-, ma-) ] ||
Linked texts (1)
- Abhijñānaśākuntala — Kālidāsa, Sanskrit