Abhijnanasakuntalam 6.1.12
Mitabhāṣiṇī 6.1.12
- Language
- Sanskrit
6.1.12
3 (a) arhasi me-Raghava reads tvamasi mamā, -also kāmāya &c. sundara tvaṃ gṛhītadhanuṣe kāmāya dattaṃ asi | pathikajanayuvatilakṣyā pañcamādhikaśaro bhava | (b) kāmasya-The construction is not kāmasya dattaṃ but kāmasya अनङ् (समासान्त) attached But धनुष् frequently appears without it. Compare "saṅkalpajanmā dhṛtadhanuṣamaṅgaṃ na badhnan", "dhṛtadhanuṣa raghunandanaṃ vadāmi" &c. Or the Prakrita gahaścadhaṇussa = gṛhītadhanuṣkasya which is "dhanuḥśabda striyānādau rātribhede dhanuṣyapi" iti haimaḥ | Compare "dhanurvaṃ praviśato'pi nirgaccha kiṃ kariṣyati" | (d) pañcāmādhika -The five arrows of Cupid are 'aravintamaśokañca cūtañca navamallikā | nīlotpalañca pañcaite pañcabāṇasya sāyakāḥ ||" पञ्चानाम् अभ्यधिकं -the prohibition 'न निर्धारणे" being inapplicable. Or expounding pañcānāmabhyadhikaṃ call it a supsupā || praviśyeti | 'apaṭīkṣepeṇa' nepathyaraṅgamadhyayorantarāle datta paṭam apanasārya iti prāg vyākhyātam | ātmāna na jānāti tatamabuddhau he 'anātmajña' avimṛśyākāriṇi ityartha 'mā tāvat' evaṃ kārṣī | daivena 'duṣyantena madhutsave' vasantotsave [bhāve saptamī] 'pratiṣiddhe'pi' sati 'cūtakalikāyā bhaṅgam ārabhase' prakramase | adhunaiva dṛṣṭāsi mayā ubhe iti | "ārya" mānyo bhavān 'prasīdatu' prasanno bhavatu, kopa tyajatu | 'na gṛhīta' jñāta 'artha' vasantotsavapratiṣedharūpa vastu yābhyā tathāvidhe 'bāvam' | ajñānādaparādha mṛṣyatāmāvayorityartha | 1. (a) अपटी &c-Explained in Act IV (b) अनात्मज्ञे— kañcukīti |
Linked texts (1)
- Abhijñānaśākuntala — Kālidāsa, Sanskrit