Abhijnanasakuntalam 6.1.13
Mitabhāṣiṇī 6.1.13
- Language
- Sanskrit
6.1.13
'yat śāsanam' ājñā vāsantikai vasantakāle puṣyādbhi [ ṭhañ ] 'tarubhirapi' pādapairapi 'tān' tarūn 'āśrayante' ye te 'pavibhidya' paribhidya 'pramāṇīkṛta pālitaṃ' tat śāsana 'yuvābhā na kila śrutam'| kila ityarucau| nāha śraddadhe aśruta śāsanamiti | tarupachibhi pramāṇīkaraṇa prapañcayati 'tathāhi' iti— anvaya—cūtānāṃ kalikā ciranirgatāpi sva rajo na badhnāti| kuravaka' yadapi sannaddha tat korakāvasthayā sthitam | puskokilānā ruta śiśire gate'pi kaṇṭheṣu skhalitam| śaṅke smaro'pi cakita tūṇāddha kūṭa śara saṅharati| vyākhyā—cūtānā kalikā' āmramañjarī [jātāvekavacanama] 'cira nirgatā' prakaṭitā 'api svam' ātmīya 'raja ' parāga' na badhnāti' dhatte 'kuravaka' kuravakīkusuma 'yadapi' yacca 'sannaddha vikāśa' prati sañjībhata 'tata korakasya avasthayā' mukulapeṇaiva 'sthitam' | 'pusāṃ kokilānā' kokilayūnām [ruyogāntalopa | rutvamatvaṃ | anunāsikatve pum̐skokilānāṃ ityapi ] 'ruta' rava 'śiśire' hime 'gate'pi' himāvasāne'pi 'kaṇṭheṣu skhalita' pratihata kaṇṭhapayyantamāyātaṃ na tu bahirni sṛta matta śaṃtam | śiśirātyaye'pi, itthamapakuḍa cūtakorake apraphulle kuravake, sadyate ca kokilānāpe 'śaṅke' manye 'smaro'pi' bhagavān manmatho'pi, ki puna pakṣiṇa pādapā vā 'cakita ' īvājñayā vicalita san 'tūṇāṃte arddhākṛṣṭa ' śāsanaghoṣaṇāy prāk niṣkāśitaprāya 'śara saṅharati atāddeśyantūrya pratipraveśayati || prahartumanā evāsīt smara | kathamamyathā nirgatā cūtakannikā, sannaddha kuravaka, rutanirataśca kokila | parantu devādeśāt na praharati| tādṛśo'pyādeśo yuvābhyā na śruta |
Linked texts (1)
- Abhijñānaśākuntala — Kālidāsa, Sanskrit