Pramāṇa · Search · About · API

Abhijnanasakuntalam 6.1.3

Mitabhāṣiṇī 6.1.3

Language
Sanskrit

6.1.3

rakṣiṇāviti| 'daṇḍo' 'nvayasya 'bhedaka' rbhedakaḥ | kūrpāsavileta damanādyarthaṃ baddham asti, bandhanaṃ kṛtavāṃstathā baddhā dṛṣṭvā ityarthaḥ | 'yāva' diti | 'yāvan' yatkālam imam aṅgulīyakam' aparamapya' etadantavṛtāntasya vyatikarambho 'yathopalabdham' avyayībhāvaḥ | tadasi yasmin rūpeṇa enaṃ yathātathā [viparyāyaṃ yatha, nivedanaṃ kariṣyatiityam, bhatre svāmine duṣyantāya 'nivedya' tato 'bhartuḥ śāsanaṃ prāpya' 'pratīkṣa' gṛhītvā 'niṣkrāmāmi' tāvat 'iha puradvāre apramattau' sāvadhānau bhūtvā 'māṃ pratipālayataṃ pratīkṣadhvam | ubhāviti | 'svāminaḥ prasāda' nmanugrahaṃ tasmai ["kriyārthopapadasya ca karmaṇi sthāninaḥ" iti caturthī 'prāvaśatu' | sūcaka iti| 'cirāyata' vilambate| [cira iti prātipadikaṃ kāla viśeṣe vartate | upacārāt cirayukto'pi ciraḥ, śarmaṃ kāyaśca yaḥ| sa ivācarāti iti kyaṅ ]| ["cirāyate" (rā-, vi-,) - "cirayati" (ma-) - "carayati" (ta-, na-)]| sampradāne caturthī| Here aṅgulīyakana (karmaṇā) bharttāram abhipreti, Hence the rule the bhāṣā| (d) pratīṣā—prati + iṣa means grahaṇa| Compare "pratoṣanīyāstahastābhi"—Act IV (e) niṣkrāmāmi—nis + kram + laṭ mipa =niṣkrāmyāmi, niṣkrāmāmi| kram becomes krāsa in the parasmaipada| 3 svāmi &c—The sense is svāmiprasāda labdhu praviśatu| Hence 4 cirāyate—cira is long time ciram allāsā iti cira + ac epithets, cira means cirayukta| cira iva ācarati iti cira + kyaṅ + laṭ be defended by kaṇḍvādibhyoyak |

Linked texts (1)