Abhijnanasakuntalam 6.14
Mitabhāṣiṇī 6.14
- Language
- Sanskrit
6.14
rājeti | 'bhavān nipuṇa' abhijña, viśeṣavit ityatha 'atra' śakuntalāpratikṛtau 'me bhāvacihnam' anurāgalakṣaṇam 'iti' | anvayaḥ-rekhāprānteṣu malinaḥ svinnāṅguliviniveśo dṛśyate, idañca kapolapatitam aśru varṇakocchāsāt dṛśyam | vyākhyā-'rekhāyā' tūlikāṅkasya 'prānteṣu pārśvadeśeṣu 'malinaḥ kaluṣaḥ' 'svinnāṅgubhāvodayāt svedāktā 'aṅgulyā viniveśaḥ saṃsthāpanaṃ vinyāsaḥ 'dṛśyate' lakṣyate| bhāvāt svedaḥ svedātkalimo'bhūt | ataeva aṅgulya mālinyāt bhāvodayānumānam | 'idañca kapole' gaṇḍe citragatāyāḥ śakuntalāyā gaṇḍe ityarthaḥ 'patitam aśru madīyairapinetrajalam 'varṇakasya' citrīyapītanīlasudhādikarāgasya 'ucchāsāta' uccūnatayā 'dṛśya' draṣṭuṃ śakyam | vanakrocchvāsāt jalasamparkāt | jalañca mannetratvāt patitam | tenāpi bhāvodayānumānam | ["varṇaka--" ( ta-, nyā-) - "varṇikā--" (vi., ma-)- "vartika-" (rā)]||
etat' idaṃ 'vinoda' sacakrahṛdayasya samāśvāsanam, tasya 'sthānam' upāyabhūtam, evamvidhamityarthaḥ 'cahum̐ likhitam asamaptamityarthaḥ | ato 'gacchavarttikā' tūlikām [“paṭalepe pavitrabhedre tūlikāyāñca varttikā” iti rāghavadhṛtamajayavacanam ] 'ānaya tāvat' | tāvadityavadhāraṇe [ yathā 'kuruṣva tāvata karabhoru' ityādi radhau]|
Linked texts (1)
- Abhijñānaśākuntala — Kālidāsa, Sanskrit