Pramāṇa · Search · About · API

Abhijnanasakuntalam 6.17

Mitabhāṣiṇī 6.17

Language
Sanskrit

6.17

rājñeti-anvaya - he sakhe karṇā'rpitabandhanam āmṛṣṭavipralambikesara śirīṣaṃ na kṛta, stanāntare śaraccandramarīcikomalaṃ mṛṇālasūtraṃ na racita vā| vyākhyā- he 'sakhe śakuntalāyā 'karṇe' [ jātāvekavacanam ] 'arpitaṃ niveśita 'bandhanaṃ intaṃ yasya tat ataeva 'āmṛṣṭa gaṇḍaparyanta 'vilambino' lambamānāḥ 'keśarā' kiñjalkāḥ yasya tat śirīṣa' śirīṣakusumam (jātāvekavacana ) 'na kṛta na viddham| citre amūṣitaḥ karṇo gaṇḍaśca yadya girīṣeṇa bhūṣayiṣyate, tadā tasyāḥpriyam| 'stanayoḥ pantare' avakāśe 'śaraccandrasya marīciḥ jyotsnā iva 'komalaṃ' snigdha śubhraśca mṛṇālasūtra' visamauktikā 'na racita vā' ālikhitamapi [ vā iti karṇabhūṣaṇastanāvapūrakakriyayoḥ samuccaya ]| vidūṣaka iti| 'mo iti sambodhane| kiṃ praśnai| nu vitarke| savitarkaḥ praśna | brūhi pṛcchāmi kimartha 'tatrabhavatī' śakuntalā 'raktakuvalayamiva' raktotpalamiva 'śobhate'yaḥ tena [ raktakuvalaya sādṛśyā tatsadṛśe varttate| sādhukāriṇi ṇini ] 'agrahastena' hastā-śriyam vivakṣāt yaha vyapavartyataṃ yo bāhoraṇa tena ["hastādyahasādayo guṇaguṇinī-bhedāmedābhyām" iti vāmana | atra abhedavivakṣāyāṃ karmadhārayaḥ | prayojye karmaṇi dvitīyā] 'mukham' āyāryā ācchādya [bī ṇyap ] 'cakitāt bhītādapi 'cakitā' bhītā pratibhātā ityarthe 'iva sthitā' [ anena prakārasya uktatvāt dvivacanam atiśayabhāvasya gamakam ] | ["raktakuvalayaśobhinā" (ta, nyā-) - "raktakuvalayapallavaśaubhinā" (rā-, vi, ma ) ] || 'sāvadhāna' nipuṇa nirūpya' dṛṣṭvā | 'ā' krodhe| 'dāsyā putraḥ duvirnauta, [ākrośe ṣaṣṭhyāḥ aluk ] kusuma(rasasya' madhuna 'pāṭaccara ' coraḥ madhukara' amara 'tatrabhavatyā vadana kamalamiva' [upamitasamāsa | kamaladharmeṇa bhramarākarṣaṇam } 'abhilaṅghate' abhilaṅghya dhāvati [laṅgergatyartha ātmanepadī] | ['abhilaṅghate (vi)-"abhilaṅghayati" ( rā- ma- ) - "abhilaṣati' (ta, nyā- ) ] ||

Linked texts (1)