Abhijnanasakuntalam 6.30
Mitabhāṣiṇī 6.30
- Language
- Sanskrit
6.30
mātaliriti | 'kiścit kimapi ajñāta' vastu 'nimitta' kāraṇa yasya tasmāt 'api manasa' santāpāt' heto' 'āyuṣmān mayā vihvalo' 'dṛṣṭa' | [ bhavadvadagārthamāgatavān mohe gatañca bhavanta dṛṣṭavān iti buddhisya samuñcayaḥ aperartha | anvaya' -vahniḥ calitendhano jvalati | pannaga viprakṛtaḥ phaṇaṃ kurute | hi jana' prāya' kṣobhāt sva mahimāna pratipadyate | vyākhyā -'vahniḥ vahniḥ 'calitāni' ghaṭṭitāni' 'indhanāni edhāṃsi yasya [ calitendhana | bhitvam ] tādṛśaḥ san 'jvalati nijasvarūpa' prakāśayati | 'pannagaḥ phaṇī 'viprakṛta utpe jita' san 'phaṇa' kurute' darśayati [ karoti sarvadhātuka' vakti ] | 'hi' tathāhi 'jana' lokaḥ 'prāya.' bāhulyena [prāyam prati bāhulyārthe' avyayam] 'kṣobhāt' abhighātāt parakṛtadharṣaṇāt 'sva 'nija' 'mahimāna prabhāva ' pratipadyate gṛhṇāti dhatte | yadvā - 'hi' ityavadhāraṇe kṣobhāḍi pratipadyate- kṣobhāt pratipadyate hi-iti vā anvaya' | vayasyasya mādhavasya nigrahāt dharṣito bhavān prakṛtimāpanna | etaduddeśye' va mādhava prati mayā e' prayuktam iti |
1 (a) अपि - I take it as implying समुञ्चय ( See Tika ). We 2 (a) calitendhana-cala+ṇic+kta karmaṇi=calitāni stirred If form is cālita with vṛddhi| See the gaṇasūtra "kampane cali" (ghaṭādi )'
Linked texts (3)
- Abhijñānaśākuntala — Kālidāsa, Sanskrit
- Subhāṣitaratnabhāṇḍāgāra — Kāśīnātha Pāṇḍuraṅga Paraba 1886, Sanskrit
- Indische Sprüche — Otto von Böhtlingk 1863, Sanskrit