Abhijnanasakuntalam 6.8.5
Mitabhāṣiṇī 6.8.5
- Language
- Sanskrit
6.8.5
anvayaḥ- itaḥ pratyādeśāt hi sā svajanamanugantuṃ vyavasitā, gurusame guruśiṣye tiṣṭha iti uccaiḥ vadati sati sthitā bāṣpaprasarakaluṣāṃ dṛṣṭiṃ punaḥ krūre mayi arpitavatī- (iti) yat tat saviṣamiva śalyamiva māṃ dahati| vyāyā--'itaḥ' asmāt janāt, matta ityarthaḥ yaḥ 'pratyādeśaḥ' nirākaraṇaṃ tasmāt hetoḥ hi 'sā khajana' śārṅgaravādikam 'anugantum' anujñātuṃ 'vyavasitā' udyatā| tataḥ 'sadṛśaṃ' pitrā kañcena samaṃ' tulyaṃ 'guroḥ śiṣye' kṣātre śārṅgarave [bhāve 0no] 'tiṣṭha' virama anugamanāt 'iti uccaiḥ' gabhīraṃ 'vadati' sati 'sthitā' gamanāt viratā 'bāṣpārdrā' netraapsonoṃ 'prasaraḥ' prakṣatiḥ tena 'kaluṣām' āvilāṃ 'dṛṣṭiṃ' 'punaḥ' bhūyo'pi 'mayi' niṣṭhure 'mayi kṣapitavatī' māmavadatāṃ prati sādṛśīśā yaudhunā iti jijñāsayā dattavatī| iti' sarvaṃ 'yata tata saviṣa' viṣadigdhaṃ 'śalpa' śaṅku iva 'māṃ dahati' saṃtāpayati| mayā'nuktā khyāna gatā, tairapi ruddhā punarmāmeva prāptā sā, krūrastaha tadāpi vimukha eva māsam| eṣa punamaṃtatsarvaṃ smṛtvā daśye'ham ityāśayaḥ| [ "pratyādeśāt (rā, vi-, ma-) - "pratyādiṣṭā" ( sa- nyā) | "sthitā" ( sa-, nyā- ) - "saṅga" ( rā-, vi-, ma ) || "prasara" (rā-, vi ) - "prakara" ( sa-, nyā-, ma ) ] || ita anena anena mayā ityartha pratyādiṣṭā nirākṛtā | tasi in tṛtīyā may be deoccurs in the list with tasi in the saptamī as in "prayuktamadhyastamito'thavā and lastly arpitavatī | (c) vyavasitā—vi + ava + so + kta kartari
Linked texts (1)
- Abhijñānaśākuntala — Kālidāsa, Sanskrit