Pramāṇa · Search · About · API

Abhijnanasakuntalam 7.12

Mitabhāṣiṇī 7.12

Language
Sanskrit

7.12

rājeti | anvayaḥ-satkalpavṛkṣe vane ucitā prāṇānāṃ vṛttiḥ anilena (bhavati) | kāñcanapadmareṇukapiśe toye puṇḍyā abhiṣekakriyā | ratnaśilāgṛheṣu dhyānam | vibudhastrīsannidhau śamaḥ | anyamunayastapobhiḥ yadvāñchanti tasmin amī tapasyanti vyākhyā- santau' vidyamānā 'kalpavṛkṣā' yasmin tādṛśe 'vane' kalpatarukānane ityarthaḥ ucitā'tapacaraṇayogyā 'prāṇānāṃ vṛtti 'jīvanadhāraṇam 'anilena' vāyunā bhavati [eko'pi kalpapādapo bahubhogāya prabhavati |] atra kalpapādapakānanameva varttate, tathāpi ete vāyubhakṣā jīvanti, tadapi tapase yat pathyavṛta tanmātrameva bhavati | iti cāśramasya tāpasānāñca utakarṣaḥ ] | 'kāñcanapadmānāṃ suvarṇakamalānāṃ reṇubhiḥ parāgai 'kapiśe' piṅgalavarṇe 'toye jale puṇḍyā pāvanī 'abhiṣekakriyā niyamasnānakarma kriyate | [ sucārupaṅkajaṃ jalamatra vihārapravṛttiṃ janayitum | tacca paṅkajamatra sauvarṇam | tathāpyamī nitarāṃ vihāravimukhāḥ niyamasnānamātraparāyaṇā ityaṅgo utkarṣastāpasānāmāśramasya ca] | 'ratnaśilānāṃ yāḥ śilā ' tannirmiteṣu 'gṛheṣu dhyānam ātmasākṣātkārī bhavati [śilāgṛhamaikamaiva bhogāna sampādayate | atra ca bahūni | tāni punaraho ratnamayāni | amī tu teṣu dhyānamabhyasyanti iti bhūyiṣṭhakarṣāstāpasānāmāśramasya ca ] | 'vibudhastrīṇāṃ' surastrīṇāṃ | nāsā 'sannidhau samīpe 'śama pañcendriyanigraha sādhyate [strīsannidhānameva tapaso vighna | atra tu surastrīṇā sannidhiḥ | tathāpyete jitendriyā varttante | aho aiśvaryaṃ tāpasanāmāśramasya ca ] | kiṃ bahunā 'anya' munayaḥ' viśvāmitrādaya 'tapobhi' tapaścaraṇai 'yat' vastu 'vāñchanti' labdhu kāṅkṣanti 'tasmin sthitamapi tadanādṛtya [anādare bhāvantakṣaṇe saptamī ] 'amī' dṛśyamānā mārīcāśramagatā 'munaya tapasyanti [kyaṅ parasmaipadañca] | [puṇyā ॰gṛheṣu vāñchati' ( mī0, na-, vyā-) "-dharmā . tasmiṃṣu kāṅkṣanti" (rā0, vi0, ma0 )] ||
mātaliriti | 'mahatāṃ prārthanā' yāñcā 'utsarpiṇī' ūrddhagāminī 'khalu'| 'ākarṇya' śrutvā, śravaṇamabhanīya ityarthaḥ | 'dākṣāyaṇyā' dakṣakanyakayā padiṣṭvā 'prativratānāṃ' bharttṛniratānāṃ dharma' satītvamityarthaḥ 'adhikṛtya pṛṣṭa' san satītvamāhātmyaviṣayake praśne kṛte sati maharṣīṇāṃ patnībhiḥ sahitāyai tasyai' sattaraṃ kathayati iti 'bravīṣi kim' |
rājeti | 'pratipālya' pratīkṣāyogya 'avasara, virāmo yasya tādṛśa ayaṃ prastāva' pa tivratādharmakathanaprastāva | virate prastāve upasarpāva, nayuktamantarā pratibandha |

Linked texts (1)