Abhijnanasakuntalam 7.16.1
Mitabhāṣiṇī 7.16.1
- Language
- Sanskrit
7.16.1
prathameti | 'bālo mṛgendra' miha 'bālamṛgendra | tathā pauṇḍrāmalatvādanukampi[ yanukampāyāṃ kan ] ta 'muñca' 'krīḍanaka' krīḍārthaṃ dravyam | rājeti | 'katham' ityāścarye | 'anena cakra rājamaṇḍale 'vartate' prabhubhāvena tasya 'lakṣaṇa' cihnam api dhāryate | 'tadeva darśayati' | anvaya - prana mdhasamutpakvaprasāritaḥ jālagrathitāṅguliḥ asya kara iṅkarāgayā navoṣasā bhinnam alakṣyapatra taram ekapaṅkaja miva vibhāti | vyākhyā-pratībhye' lobhanīge 'vastuni' gha. 'pracya prārthanā abhilāṣo vā tena 'prasārita' uttolita 'jāla'miva grathitā' saśliṣṭā aṅgulayoyasmin tādṛśaḥ asya kara pāṇi 'iṅkaḥ' dīpita vṛddhita ityartha, rāga 'padmasya lauhitya yathā tathāvidhayā 'navayā' pacitpravṛttayā 'uṣasā prabhā, tena 'bhinna bhinna vikāsita vā 'alakṣyāṇi ahaśyāni 'patrāṇī dalānām 'antarāṇi' avakāśā yasmin tathāvidha 'eka' mukhya paṅkaja padmam iva vibhāti prakāśate | raktatala pāśirityarthaḥ | ["navo ṣasā' ( rā0 vi ma ) 'navoṣayā' ( sa-, vya- ) ] || derive ruṣṭa with karmaṇi kta | Thus— 'ruṣṭa spṛṣṭa rāgo lauhitya yathā tathā' seen as सकर्मक । Westergard quotes— 'रुष्यते हव्यवाहम्" —RigVeda 'pravāyinityaniyyate' — Mahabharata 'ruṣitāneo'bhavatkośaman— Bhatti, 6 37, &c Hence ruṣṭa dopita rāga prakṛtaraktauditya yathā as in mapañcarataparipadṛta savidṛdhadyuddhanaruṣiva' Ling 27)
Linked texts (1)
- Abhijñānaśākuntala — Kālidāsa, Sanskrit