Abhijnanasakuntalam 7.16.4
Mitabhāṣiṇī 7.16.4
- Language
- Sanskrit
7.16.4
tāpasīti | 'asya bālakasya' yat rūpaṃ tena sādhu 'saṃvādati saṃgacchate yā tādṛśī 'te ākṛti rūpam 'iti evadāścaryyam | “kimitra' iti rājñaḥ praśnasya prativacanametat | 'aparicitasya' adṛṣṭa pūrvvasya 'te apratilobhaḥ aviruddhaḥ [prāditat-| ac samāsāntaḥ | tato nañ tat-|| avyayībhāvapakṣe tu ṭac samāsāntaḥ tato matvarthīyī'c | nañ samāsa | 'saṃ vṛttau' jātaḥ iti anena hetunā 'vismitāsmi' | [“vismitā ( sa0, vyā ) - 'vismāpitā" ( rā, vi, ma ) ] || rājeti | 'vālam upalālayan' upalālyamānam' icchanpuruṣa prayojyamānaṃ bālayaṃ prerayan [ īpsārthe yata mānāt caurādikāt laladhātoḥ hetumaṇṇic ] | 'atha' praśna | 'asya vyapadeśa,' kula' 'kaḥ 1. (a) rūpamaṃvādinī-rūpeṇa sādhu sa vadati iti rūpa+sam+vad+ṇini karttari sādhukāriṇi | (b) apratiloma -pratigatau lomāni iti pratilomam + ac samāsānta- pratilomaḥ against the hair, i e, refractory. prāditat-| The aca is attached by the rule "ac pratyanvavapūrvāt sāma- the form will be pratikoma + aca pratyaya = pratikoma opposed na tathā | (c) 2 upalālayan—The root laḍ, is curādi ātmanepaṭī giving upalālyavarṣāṇi --Chanakyashataka. "upalālayantamapi te sakho na lakṣayiṣyati'— preraṇādyaṇaṇic is attached to the curādi root. Hence akartta'bhiprāye kriyāphale parasmaipadam | Thus 'bālaka upalālayate with svārthika ṇic only. upa lālyamāna bālaka paśyan upalālayan with additional ṇic in the sense preraṇa |