Pramāṇa · Search · About · API

Abhijnanasakuntalam 7.20.1

Mitabhāṣiṇī 7.20.1

Language
Sanskrit

7.20.1

rājeti | 'katham' ityāścaryye | 'mama' [sambandhasāmānye ṣaṣṭhī] eka anvayo vaśo 'yasya saḥ | 'ata khalu atrabhavato ena bālañja 'mām anukaroti mayā saha sa vadati' ityevaṃ yatsāddaśya 'manyate | 'ante vayasi karttavya 'kulavrata' kulācāra | tadeva sphuṭayati | anvayaḥ—pūrvaṃ ye kṣitirakṣārthaṃ rakṣādhikeṣu bhavaneṣu nivāsam uśanti paścāt teṣāṃ niyataikayativratāni tarumūlāni gṛhībhavanti | vyākhyā—pūrvam pārtha vayāṃsi 'ye kṣite.' dharāyā 'rakṣārtha' rakṣaṇāya, na tu indriyasevāthai 'rakṣe' bhogadravye 'adhikeṣu' bahuleṣu bhogāḍhyeṣu ityartha 'bhavaneṣu' 'nivāsa' sthitim 'uśanti' vāñchanti ['vaśakāntau' iti dhātu ] 'paścāt' pantaṃ vayasi 'teṣāṃ niyata' vyavasthitam 'eka' kevala 'yativrata vāṇaprasthī yeṣu tathāvidhāni 'tarumūlāni agṛhāṇi 'gṛhāṇi bhavanti sampādyante | madā dharmottarā pauravā dhamārthameva yauvane garhasthya vāddha ke munivratādyācaraṇan bhajante | yadi tāpaso puruṣa śa ityāi tatra pṛcchati 'eva puru' 'ayantu mārīcāśrama 'vāṅmano gatyā svecchayā 'mānuṣāṇāṃ na viṣaya' abhūmiḥ | yatra mānuṣā devayonisiddhairevādhikāritāścāgaccheyu na hi svecchayā | tat kathamiṭ pauravā prāptā iti pṛcchāmi iti bhāva | tāpasoti | 'bhadramukho yathā bhavati' tathaiva etat | ayameva mānuṣāḥ svayamava cāgantumaśaktāḥ | apsarobhi 'dya 'sambandha sampakrka' tena 'punaḥ [punariti bhede] 'asya jananī ata devānāṃ guroḥ pitu kaśyapasya 'tapovane prasūtā | 1. rakṣādhikeṣu—rasyate iti rasa (adanta curādi) + vic + ac or ghañ karmaṇi = rasāḥ enjoyments sukhasuṣā ( see Tika )

Linked texts (1)