Abhijnanasakuntalam 7.20.2
Mitabhāṣiṇī 7.20.2
- Language
- Sanskrit
7.20.2
rājeti | 'inta' harṣe| 'idaṃ' tāpasīvacanaṃ dvitīyam 'āśāyā jananam' hetuḥ| bhujamprandanaṃ ekāntatādi ca prathamam, idantu dvitīyam| 'atha' iti praśne| 'sā' sarvadamavatī asya jananī 'kā ākhyā' nāma yasya tasya 'patnī'| yasya sā patnī tasya kā ākhyā ityarthaḥ | tāpasīti| 'dharmārthā dharmaprayojanā dharmasahāyā vā 'dārāḥ' [śakyarthādinādi |] yadvā—'dharmasya dārā' [tādarthye ṣaṣṭhīsamāsa ]| tān sa sādhu 'parityaktavān' tasya 'nāma kaḥ saṃkīrttayitum uccārayituṃ 'cintayiṣyati| pāpakāraṇa pāpināmoccāraṇam iti bhāvaḥ | rājeti | 'iyaṃ kathā' dāratyāgakathā | 'mām' bhavantaṃ' lakṣyaṃ' viṣayaubhūtaṃ karoti| asya śiśormātara yadi tāvat nāmataḥ' [tṛtīyauthe tasi ] 'pṛcchāmi| athavā parasya dārāṇāṃ vyavahāra ālocanā tatsamvandhinī kathā 'anāyyaiḥ' āyyaijanavigarhitā| 'mṛṇmayamayūro itye yaśaḥ | ["sṛṇmayūra " (ma0) - 'mṛṇmayūra" (rā-vi-, ta, kā) | tāpasīti | 'śakuntasya' mayūrasyāsya 'lāvaṇyaṃ' mādhuryyaṃ 'prekṣasva'| darśanīyamyarūpamityarthaḥ | 1 saṅkalpayituṃ cintayiṣyati —Even the thought (cintayiṣyati) to pāpānāmalanpratyayame yataḥ | 2 (a) यदि तावत—Highly idiomatic Indicates forming a resolve, making a suggestion &c Compare "यदि तावदेव क्रियताम्' -Act V (b) anāryya - adhyeta gamyate prāprīyate iti ṝ+ṇyat karmmaṇi bhāve=vyavahāraḥ | 'vi nānātve'tha samdehe hāra uccate| nānāsandehaharaṇādavyavahāra iti smṛta ||-Kātyāyana
Linked texts (1)
- Abhijñānaśākuntala — Kālidāsa, Sanskrit