Abhijnanasakuntalam 7.26
Mitabhāṣiṇī 7.26
- Language
- Sanskrit
7.26
śakuntaleti | 'gurusamīpaṃ gantuṃ jihvemi' lajje | bhāryyāputrasāhacaryyāt sajā [ gantum iti "karttari kṛt' iti pakṣe gantrī' ahaṃ 'jihvemi' ityarthaḥ | 'bhavyageyādayo bhāve' iti pakṣe tu 'gantu' gamanaṃ tasmāt 'jihvemi iti ] | rājeti | 'abhyudayasya' maṅgale kālāḥ padāḥ teṣu 'ācaritavyamapi karttavyamapi | ābhyudayikeṣu gurusākṣātkāre yadyeṣā bharttrā saha vā yāyāt, tatra na doṣaḥ [ api kāmacārakaraṇe ] | yadvā-'abhyudayakāleṣu ācaritavyamapi' ācāro'pi anusartavya | bhartrā saha gurusākṣātkāra ācāra | tamācāraṃ pratipadyasva [ api samuccaye ] | mārīca iti | anvayaḥ- aya duṣyanta ityabhihita bhuvanasya bharttā te putrasya raṇaśirasi agrayāyī | yasya cāpena vinivarttitakarma (sat) koṭimat tat kuliśa maghonaḥ cābharaṇa jātam | vyākhyā—'ayam' eṣa dṛśyamāno jana 'duṣyanta iti abhihita ' syāta, duṣyanta iti nāmnā loke prasiddha bhuvanasya' bhuvaḥ 'bharttā' pālaya, 'te' tava 'putrasya indrasya ye 'raṇā' samarā teṣāṃ 'śirasi amaramūrddhani 'agrayāyī' purogāmī| sacāt bhuvo bharttā, parokṣato divo'pi iti bhāva | nahyasya ayaṃ gamanamātra samareṣu kintusa evāya 'yasya cāpena' dhanuṣā 'vinivarttita' susampādita 'karma' śatra hananārūpa yasya tathāvidha sat 'koṭimat' praśasyakoṭiyukta 'tat' prasiddha 'kuliśa vajū 'maghona indrasya 'cābharaṇa' bhūṣaṇamātra' 'jātam' | saca koṭimatā vajreṇa indrasya bhujo bhūṣyate, śava - ghātantu asya cāpena kriyate iti bhāva |
Linked texts (1)
- Abhijñānaśākuntala — Kālidāsa, Sanskrit