The Recognition of Śakuntalā 10.5.10
Arthadyotanikā 10.5.10
- Language
- Sanskrit
10.5.10
saṃyogajāḥ punaścānya upavarṇā bhavanti hi | sitanīlasamāyogātkapota iti saṃjñitaḥ” ityādinā | “rājāṃścājyagarbhābhā gaurāḥ śyāmāstathaiva ca | ye cāpi sukhino martyā gaurāḥ kāryāstu te budhaiḥ” ityādinā ca | “śuddho vicitro malinastrividho veṣa ucyate | devābhigamane caiva maṅgale niyamasthite || veṣastatra bhavecchuddho ye cānye prayatā narāḥ | devadānavayakṣāṇāṃ gandharboragarakṣasām | nṛpāṇāṃ kāmukānāṃ ca citro veṣo vidhīyate | unmattānāṃ pramattānāmadhvagānāṃ tathaiva ca | vyasanopahatānāṃ ca malino veṣa iṣyate” ityādinā ca | “amātyakañcukiśreṣṭhividūṣakapurodhasām | veṣṭanābaddhapaṭṭāni pratiśīrṣāṇi kārayet” ityādinā ca bahunā granthasaṃdarbheṇoktam | asmābhistu granthagauravabhayānnātiprayojanatayā ca viramyate || ajjautta āryaputra | “sarvastrībhiḥ patirvācya āryaputreti yauvane” iti bharatokternaṭīsaṃbuddhiḥ sthāpakaṃ prati || iyaṃ hni iyamasmi || atra nāṭake kaveḥ prāyaḥ saurasenī bhāṣaivābhimatāsti | uktaṃ ca mātṛguptācāryaiḥ--“prākpratīcībhuvoḥ sindhvorhimavadvindhyaśailyoḥ | antarāvarithataṃ deśamāryāvartaṃ vidurbudhāḥ || āryāvartaprasūtāsu sarvāsveva hi jātiṣu | saurasenīṃ samāśritya bhāṣāṃ kāvye prayojayet” iti || “to do'nādau saurasenyāmayuktasya” iti sūtre'yuktasyeti paryudāsādutteti takāre dakāro [na] bhavati | anyā sādhanikā yathā | āryaputrapade “hrasvaḥ saṃyoge—”ityākārasya hrasvatā| “dyadyaryyo rjaḥ” iti yasya jakāraḥ| “sarvatra labarāmacandre” iti putraśabde rephasya lopaḥ| “kagacajatadapayavāṃ prāyo luk” iti yakārasya luk|
Linked texts (1)
- Abhijñānaśākuntala — Kālidāsa, Sanskrit